Με επιτυχία και μεγάλο ενδιαφέρον από μέλη και φίλους του ΚΚΕ και της ΚΝΕ, αλλά και επισκέπτες του νησιού πραγματοποιήθηκε στην πλατεία Φραντάτου Ικαρίας, στις 26/7, η παρουσίαση του βιβλίου της Φιλιώς Τόλια «Ο πολιτικός επίτροπος στον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας (ΔΣΕ)».
Η εκδήλωση, που ήταν ενταγμένη στο πλαίσιο των 80 χρόνων από την ίδρυση του ΔΣΕ, ξεκίνησε με χαιρετισμό από τον Ρένο Ρουστά, γραμματέα της ΤΕ Ικαρίας – Φούρνων του ΚΚΕ, ο οποίος μεταξύ άλλων αναφέρθηκε στις προσεχείς εκδηλώσεις του ΚΚΕ και της ΚΝΕ στην Ικαρία. Συγκεκριμένα:
Η ΚΟ Καραβοστάμου Ικαρίας του ΚΚΕ, οι Οργανώσεις Ικαρίας της ΚΝΕ και το Παράρτημα Ικαρίας της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ καλούν τον λαό και τη νεολαία του νησιού την Τετάρτη 29 Ιούλη, στις 6 μ.μ. στο Πελεκητό Καραβοστάμου, όπου θα γίνει ανάβαση στο ύψωμα που έγινε η Μάχη της Σχίζας. Την Πέμπτη 30 Ιούλη, στις 8.30 μ.μ., στον Γιαλό Καραβοστάμου θα γίνει προβολή του ντοκιμαντέρ του Λεωνίδα Βαρδαρού «Γυναίκες Μαχήτριες, μέρος Β’ 1944-1960». Την Κυριακή 9 Αυγούστου, στον προφήτη Ηλία Ραχών, στις 8.30 μ.μ. θα πραγματοποιηθεί το 52ο Φεστιβάλ ΚΝΕ – «Οδηγητή», με κεντρικό ομιλητή τον Θέμη Γκιώνη, μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, μουσικό αφιέρωμα στον Μ. Θεοδωράκη και λαϊκό γλέντι με τον Ν. Φάκαρο.
Η συγγραφέας Φιλιώ Τόλια, δρ. Ιστορίας και μέλος του Τμήματος Ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ, ανέφερε μεταξύ άλλων: «Ο εμφύλιος υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, αποτελεί κορύφωση της ταξικής πάλης στην Ελλάδα και κατατάσσεται στις μεγάλες συγκρούσεις της Ευρώπης του 20ού αιώνα. Σε αυτόν αναμετρήθηκε ο ΔΣΕ υπό την καθοδήγηση του ΚΚΕ με το σύνολο των πολιτικών δυνάμεων της εγχώριας αστικής τάξης, το κράτος τους που στηρίχθηκε στις συμμαχικές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις της Μεγάλης Βρετανίας και των ΗΠΑ. Ο σκληρός, άνισος τρίχρονος ταξικός αγώνας του ΔΣΕ υπήρξε ηρωικός, μεγαλειώδης και ήταν η απόδειξη πως οι κοινωνικές αντιθέσεις δεν συμφιλιώνονται και τα ιδεολογήματα της “εθνικής ομοψυχίας” δεν οδηγούν στην κατάργηση των ταξικών διαχωριστικών γραμμών».
«Οι Πολιτικοί Επίτροποι αποτελούσαν το ενεργό ηγετικό τμήμα του ΔΣΕ. Για αυτόν τον λόγο, η μελέτη δεν αρκέστηκε στην επιλεκτική ανάδειξη και προβολή ορισμένων εξ αυτών, αντιθέτως εκτείνεται σε ολόκληρο το σώμα των 2.559 πολιτικών επιτρόπων του ΔΣΕ», σημείωσε για το βιβλίο, εξηγώντας:
«Η συζήτηση για το τι ήταν ο πολιτικός στρατιωτικός καθοδηγητής, πώς και γιατί προέκυψε είναι δεμένη με τη συζήτηση για τον ίδιο τον χαρακτήρα του ΔΣΕ και του αγώνα που έδινε. Ο ΔΣΕ ήταν λαϊκός στρατός. Εξέφραζε τα συμφέροντα της συντριπτικής πλειονότητας του πληθυσμού ενάντια στα συμφέροντα των εκμεταλλευτών και καταπιεστών της. Εξέφραζε τα συμφέροντα της εργατικής τάξης και της βασικής συμμαχικής της δύναμης, της εξαθλιωμένης αγροτιάς και των φτωχών αυτοαπασχολούμενων στρωμάτων των πόλεων. Η αστική κρατική εξουσία γνώρισε τότε τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την ίδια την ύπαρξή της.
Ο αγώνας του ΔΣΕ αποτελεί την κορυφαία εκδήλωση της ταξικής πάλης στην Ελλάδα κατά τον εικοστό αιώνα. Μέσω των Πολιτικών Επιτρόπων (ΠΕ), στη θέση των οποίων το ΚΚΕ τοποθετούσε τα καλύτερα στελέχη του, η επιδίωξη ήταν η καλλιέργεια και διαμόρφωση συνειδητού ταξικού πολεμιστή ώστε να ξέρει γιατί πολεμά και τι πρέπει να κάνει. Ένας επαναστατικός στρατός χρειάζεται να εξηγεί το “γιατί πολεμάμε”, το “ποιες κοινωνικές δυνάμεις συγκρούονται”, το “ποιος είναι ο στόχος”, χρειάζεται τη συνειδητή στράτευση των μαχητών και μαχητριών του».
Ξεχωριστή αναφορά έγινε στις δημοκρατικές συνελεύσεις της κάθε διμοιρίας, που έδιναν στους μαχητές τη δυνατότητα να συμμετέχουν, να κρίνουν και να κρίνονται, καθώς και στη μεγάλη συμβολή των γυναικών του ΔΣΕ, που αποτελούσαν το ένα τέταρτο της μάχιμης δύναμής του. Αναδείχθηκε επίσης ο ρόλος των Πολιτικών Επιτρόπων Πόλεων και Υπαίθρου, που ανέλαβαν κρίσιμη δουλειά στα αστικά κέντρα και στα μετόπισθεν.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε το μέρος της ομιλίας που αφορούσε τα νησιά του Αιγαίου και την Ικαρία. Η Φιλιώ Τόλια σημείωσε ότι η συγκρότηση αντάρτικων μονάδων στα ελληνικά νησιά ήταν ιδιαίτερα δύσκολη, λόγω της στενότητας του χώρου, της αδυναμίας ανάπτυξης ελιγμών και της αντικειμενικής δυσκολίας επαφής με την ηγεσία του ΔΣΕ στην ηπειρωτική Ελλάδα.
Ανέδειξε τις τεράστιες αγωνιστικές προσωπικότητες όπως του Γιάννη Σαλλά, πολιτικού καθοδηγητή του Δημοκρατικού Στρατού Σάμου – Ικαρίας γεννημένος το 1908, εδώ στο Φραντάτο. Στέλεχος του ΚΚΕ, Ακροναυπλιώτης, το 1941 φεύγει για τη Μέση Ανατολή, όπου στάθηκε οργανωτής και καθοδηγητής της Αντιφασιστικής Στρατιωτικής Οργάνωσης (ΑΣΟ). Εκτελέστηκε τον Οκτώβρη του 1949 στη Σάμο, μαζί με τον ξάδερφό του φοιτητή Ιατρικής και γιατρό του ΔΣΣ Σαράντο Καρούτσο.
Ειδική μνεία έγινε για τους μαχητές του ΔΣΕ Ικαρίας που αρνήθηκαν να παραδοθούν και παρέμειναν καταδιωκόμενοι στο νησί μέχρι το 1955!
Η εκδήλωση έκλεισε με παρέμβαση του σκηνοθέτη Λεωνίδα Βαρδαρού, με ειδική αναφορά στη ζωή και τη δράση του Γιάννη Σαλλά και προβολή σχετικού ντοκιμαντέρ.
Μίλησε για τον ηρωισμό των αγωνιστών του ΕΛΑΣ και του αγώνα που έδωσε και ενάντια στους ντόπιους συνεργάτες των Γερμανών, στα πρόσωπα που πρωταγωνίστησαν, αλλά και στην ιδιαίτερη σημασία που είχε η μάχη συνολικότερα στην ανάδειξη της ανωτερότητας του ηθικού του, την ικανότητά του να δίνει πλέον αλλά και να κερδίζει μάχες εκ παρατάξεως, μέσα σε κατοικημένο χώρο.Αναφέρθηκε στα γεγονότα που ακολούθησαν της απελευθέρωσης της χώρας από την τριπλή φασιστική κατοχή, ως αποτέλεσμα των συμφωνιών Λιβάνου και Καζέρτας, την «λευκή τρομοκρατία» και το ανθρωποκυνηγητό του αστικού κράτους εναντίον του λαού συνολικότερα και ιδιαίτερα των αγωνιστών της εθνικής αντίστασης και του ΚΚΕ για να στερεωθεί η αστική εξουσία μετά και την απαράδεκτη συμφωνία της Βάρκιζας, ως και την ίδρυση του ΔΣΕ με τον τρίχρονο ηρωικό αγώνα που έδωσε.Στάθηκε και στη μάχη της Αμφιλοχίας, που είχε σκοπό την απόσπαση δυνάμεων από το Γράμμο, τους πρωταγωνιστές σε αυτή, ανάμεσα στους οποίους τον αντάρτη Βάρδα που είχε συμμετάσχει και στη μάχη του ΕΛΑΣ στην πόλη και έπεσε νεκρός με το ΔΣΕ, τη σημασία που μπορούσε να έχει η επιτυχία της, αφού τελικά κρίθηκε υπέρ του αστικού στρατού, μετά από την πολύ σκληρή έκβασή της.
