Author Archive

ΖΩΓΡΑΦΟΥ Τίμησαν τον ήρωα της ΕΑΜικής Αντίστασης Νίκο Μαραμπότα

Νέα Παραρτημάτων 26 Μαΐου, 2025

 

Οι Κομματικές Οργανώσεις Ζωγράφου του ΚΚΕ, το Παράρτημα Ζωγράφου της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ και η οικογένεια του Νίκου Μαραμπότα πραγματοποίησαν εκδήλωση προς τιμήν του ήρωα της ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης Νίκου Μαραμπότα την Κυριακή 18 Μάη.

Η εκδήλωση ξεκίνησε από την πλατεία κοντά στο σπίτι του αγωνιστή, όπου και ήταν έντονη η παρουσία του λαού της γειτονιάς των «Κουπονιών» (Άνω Ιλίσια), γειτονιάς που έζησε και έδρασε ο Νίκος Μαραμπότας.

Εκ μέρους του ΚΚΕ την εκδήλωση άνοιξε ο Μιχάλης Μονοχολιάς και όπως τόνισε στον χαιρετισμό του, αυτή ήταν η πρώτη από μια σειρά εκδηλώσεων τιμής και μνήμης των ηρώων της Εθνικής Αντίστασης στου Ζωγράφου, που προετοιμάζουν για το επόμενο διάστημα οι Οργανώσεις του ΚΚΕ και το Παράρτημα της ΠΕΑΕΑ – ΔΣΕ στην περιοχή. Έπειτα έγινε απαγγελία του ποιήματος «Ο λόγος της μάνας» του Αλέξη Πάρνη, από την Βάσω Λύρρου, πρόεδρο του Δημοκρατικού Συλλόγου Γυναικών Ζωγράφου. Ακολούθησε ομιλία εκ μέρους του Παραρτήματος ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ Ζωγράφου από τον πρόεδρο Βαγγέλη Κούκλη.

Ξεχωριστή στιγμή ενδιάμεσα στην ομιλία ήταν η ανάγνωση του διαλόγου του Νίκου Μαραμπότα με τη μητέρα του, αλλά και του τελευταίου γράμματος που έστειλε στους αγαπημένους του ανθρώπους, πριν τον πάνε για εκτέλεση.

Στη συνέχεια οι παρευρισκόμενοι προχώρησαν ως το σπίτι του Νίκου Μαραμπότα, όπου και έγιναν τα αποκαλυπτήρια της πλάκας προς τιμήν του. Η εκδήλωση έκλεισε με κατάθεση λουλουδιών από τις Οργανώσεις του ΚΚΕ και της ΚΝΕ της περιοχής, της «Λαϊκής Συσπείρωσης» Ζωγράφου και του Παραρτήματος της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ.

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν αντιπροσωπεία της ΤΕ Ανατολικών Συνοικιών της ΚΟ Αττικής του ΚΚΕ, o Ανδρέας Καραβίδας, επικεφαλής της «Λαϊκής Συσπείρωσης» Ζωγράφου, ο Δημήτρης Βουρνάς, δημοτικός σύμβουλος με τη «Λαϊκή Συσπείρωση» Ζωγράφου, ο δημοτικός σύμβουλος Σταύρος Αρμπιλιάς, αντιπροσωπεία του Δημοκρατικού Συλλόγου Γυναικών Ζωγράφου, τα μέλη του ΔΣ παλαίμαχων Ηλυσιακού, Σταύρος Τσιμακίδης και Θοδωρής Κυριακού, τα μέλη του ΔΣ του Ηλυσιακού, Γιώργος Πετρόπουλος και Κώστας Χαιρεκάκης και αντιπροσωπεία του ΔΣ του Σωματείου Συνταξιούχων ΙΚΑ Ζωγράφου.

 

ΑΜΦΙΣΣΑ Εκδήλωση μνήμης και τιμής στο Γιοφύρι του Πασχάλη στο Χρυσό Φωκίδας

Νέα Παραρτημάτων 21 Μαΐου, 2025

Την Κυριακή στις 11 του Μάη το Παράρτημα Άμφισσας της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ και η Τ.Ε Φωκίδας του ΚΚΕ οργάνωσαν εκδήλωση μνήμης και τιμής στο Γιοφύρι του Πασχάλη στο Χρυσό Φωκίδας.

Σε τούτο το σημείο στις 17 Απρίλη του ‘44 οι Γερμανοί κατακτητές και οι ντόπιοι συνεργάτες τους εκτελέσανε, με βάση την «αρχή της συλλογικής ευθύνης» σε αντίποινα χτυπήματος του αντάρτικου του ΕΛΑΣ εναντίον τους, τον αγωνιστή παπά του χωριού Βελεσιώτες, Δημήτρη Κουτσούμπα, τον γιο του και δεκαέξι ακόμα πατριώτες, όλοι αγωνιστές της εθνικής αντίστασης, μέλη του ΕΑΜ, της ΕΠΟΝ, μαχητές του ΕΛΑΣ και του ΚΚΕ.

 Ήτανε η εποχή που ο Κόκκινος Στρατός είχε πάρει φαλάγγι τις χιτλερικές στρατιές και στη χώρα μας ο ΕΛΑΣ, οργανωμένος τακτικός στρατός, έδινε σε όλη την χώρα σοβαρά χτυπήματα εναντίον των κατοχικών στρατευμάτων και των συνεργατών τους, των ταγμάτων ασφαλείας.

Στη περιοχή της Λιβαδειάς δρούσε το 3ο τάγμα του ΕΛΑΣ με αποστολή να κόψει την επικοινωνία των γερμανικών στρατευμάτων από Λιβαδειά προς Άμφισσα και αντίθετα. Στον Παρνασσό δρούσε και το 5ο ανεξάρτητο τάγμα του ΕΛΑΣ. Ένας λόχος του 3ου τάγματος, ο 9ος , είχε σαν αποστολή το χτύπημα των Γερμανών από Αράχωβα μέχρι Άμφισσα.

Από τους εκατόν είκοσι άνδρες του η συντριπτική πλειοψηφία ήταν 19-20 χρονών. Ο μεγαλύτερος, που τον αποκαλούσαν «γέρο», ο εικοσιπεντάχρονος  τότε Δήμος Γιαλαμπούκης, από την Αρτάκη Εύβοιας μέλος της Επιτροπής Διαφώτισης, ένας εξαίρετος αγωνιστής με προσφορά στο κίνημα μέχρι το τέλος της ζωής του, τη δεκαετία του ’80. Κάποιοι από τους παρευρισκόμενους είχαν την τύχη να τον γνωρίσουν. Καπετάνιος του Λόχου ο Χρυσαΐτης αγωνιστής Νίκος Καλοπήτας.

Στα τέλη του Μάρτη του 1944 γερμανική φάλαγγα κινήθηκε από Λιβαδειά προς Άμφισσα. Οι αντάρτες αφού τους παρενόχλησαν στη διαδρομή τους χτύπησαν όταν έφτασαν σε τούτο το γεφυράκι. Οι Γερμανοί είχαν νεκρούς. Αμέσως κινήθηκαν δυνάμεις τους από Ιτέα και Άμφισσα για να κυκλώσουν την περιοχή. Οι αντάρτες με ελαφρύ εξοπλισμό και αχρηστευμένο το μοναδικό οπλοπολυβόλο τους, γλίστρησαν μέσα στον ελαιώνα και κατευθήνθηκαν προς την Δεσφίνα. Οι Γερμανοί ξεσπάσανε με λύσσα για τις απώλειές τους σε ομήρους που κρατούσανε στις φυλακές. Με την συνδρομή γνωστών γερμανοντυμένων ταγματασφαλιτών από την Άμφισσα πήραν 6 πατριώτες από την φυλακή της Άμφισσας και 12 από αυτή της Λαμίας, για να τους εκτελέσουν εκεί που έγινε το χτύπημα. Ανάμεσα στους ομήρους ο παπά Δημήτρης Κουτσούμπας, από τις Βελεσιώτες Δομοκού και ο γιός του Κώστας. Κατά μαρτυρίες Γερμανοί και ταγματασφαλίτες προσπάθησαν με κάθε τρόπο να αναγκάσουν τον παπά Δημήτρη να υπογράψει επιστολή – προκήρυξη προς τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ να σταματήσουν το χτύπημα των Γερμανών για να αποφευχθούν δήθεν τα αντίποινα. Την ίδια προσπάθεια κατέβαλλαν και την τελευταία ώρα στον τόπο της εκτέλεσης με αντάλλαγμα τη ζωή τους. Σύμφωνα με μαρτυρίες, η στάση του παπά, που την στήριζε και ο γιος του Κώστας, ήταν άκαμπτη και παλικαρίσια. Την ίδια προσπάθεια κατέβαλαν και με άλλους κρατούμενους. Όλη την προηγούμενη νύχτα της εκτέλεσης γνωστός γερμανοντυμένος συνεργάτης των Γερμανών από την Άμφισσα βασάνιζε και απειλούσε τον Αμφισσιώτη κρατούμενο Κοντογεώργο – Πρέκα που τον είχε συλλάβει ο ίδιος , να συνεργαστεί με αντάλλαγμα τη ζωή του. Πήραν και απ’ αυτόν την ίδια παλικαρίσια απάντηση. Η ζωή, που είναι το πολυτιμότερο αγαθό, έχει αξία όταν τη ζεις και όταν τη δίνεις για ψηλά ιδανικά. Έτσι πέθαναν ο παπά Δημήτρης και οι υπόλοιποι 17 αγωνιστές της λευτεριάς.

Τιμάμε όλους όσους αντιστάθηκαν στον κατακτητή. Υποκλινόμαστε στη Μνήμη όλων όσων έδωσαν το πολυτιμότερο αγαθό στον Αγώνα, τη Ζωή τους.

Από το παράρτημα της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ ομιλητής ήταν ο  συναγωνιστής Δημ Σπανόπουλος γραμματέας του Παραρτήματος. Από την Τ.Ε Φωκίδας του ΚΚΕ ομιλήτρια ήταν η Καραχάλιου Ειρήνη Πρόεδρος του Εργατικού κέντρου. Οι ομιλητές τόνισαν ότι στις σημερινές συνθήκες ΔΙΚΑΙΩΣΗ και ΤΙΜΗ στους αγώνες της Εθνικής Αντίστασης και της στάσης ζωής των 18 Εκτελεσμένων σημαίνει ΑΠΕΜΠΛΟΚΗ της χώρας μας από τον πόλεμο, ΚΑΤΑΔΙΚΗ όλων των ιμπεριαλιστών: Αμερικάνων,Ρώσων και Ε.Ε ,ΚΑΤΑΔΊΚΗ της ελληνικής Κυβέρνησης και των Κομμάτων που συμφωνούν με τη πολιτική της.

ΗΛΙΟΥΠΟΛΗ Με μαζική εξόρμηση τίμησαν την Αντιφασιστική Νίκη των Λαών η ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ και η Επιτροπή Ειρήνης Ηλιούπολης

Νέα Παραρτημάτων 19 Μαΐου, 2025

Το παράρτημα της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ Ηλιούπολης και η επιτροπή Ειρήνης Ηλιούπολης, το Σάββατο 17 Μαΐου, με μαζική εξόρμηση στην πλατεία Σικελιανού, τίμησαν την 80η επέτειο της Μεγάλης Αντιφασιστικής Νίκης των Λαών.Με τις σοβιετικές αφίσες και τα συνθήματα με τα οποία ήταν στολισμένη η πλατεία αλλά και με τις συζητήσεις που έγιναν, μετέφεραν τα διδάγματα αυτής της επετείου στο σήμερα και κάλεσαν σε μαζική συμμετοχή στην 42η Μαραθώνια πορεία.

ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ Ν. ΜΠΕΛΛΗ ΣΤΗΝ ΟΜΒΡΙΑΚΗ ΔΟΜΟΚΟΥ Φάρος για τον αγώνα που καταλύει τα δεσμά της εκμετάλλευσης Παρών ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ Δ. Κουτσούμπας

Νέα Παραρτημάτων 19 Μαΐου, 2025

 

Με το βλέμμα στραμμένο στους αγώνες του σήμερα, το ΚΚΕ, τίμησε το απόγευμα του Σαββάτου 17 Μάη, στην Ομβριακή, τον κομμουνιστή λαϊκό αγωνιστή, Νάκο Μπελλή και μαζί του όλους τους αγωνιστές της ΕΑΜικής Αντίστασης και του Δημοκρατικού Στρατού, με τον Δημήτρη Κουτσούμπα, ΓΓ της ΚΕ του Κόμματος, να αποκαλύπτει το μνημείο που φιλοτέχνησε ο γλύπτης Μάρκος Γεωργιλάκης προς τιμήν του και πλέον κοσμεί τη γενέτειρα του.

Στη εκδήλωση παρευρέθηκαν συγγενείς του Νάκου Μπελλή, όπως τα εγγόνια του Γιάννης και Μαρία Μπιζούλα και τα δισέγγονα, οι Κώστας Μπασδέκης και Παναγιώτης Πολίτης, μέλη της ΚΕ του ΚΚΕ και η Ανδριάνα Μπαφούτσου, γραμματέας της ΤΕ Φθιώτιδας, καθώς και ο καθηγητής της Σχολής Καλών Τεχνών, γλύπτης Μάρκος Γεωργιλάκης.

Πλήθος κόσμου, μέλη και φίλοι του ΚΚΕ, συγγενείς αγωνιστών, με τη νεολαία να δίνει τον τόνο λίγες μέρες μετά τη μεγάλη πρωτιά της Πανσπουδαστικής στις φοιτητικές εκλογές, ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα της ΤΕ Φθιώτιδας, αποτίοντας φόρο τιμής στον καπετάνιο του ΕΛΑΣ και ταγματάρχη του ΔΣΕ, Νάκο Μπελλή, «το καμάρι της Ομβριακής», όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν τα χιλιοτραγουδισμένα λόγια, που ακόμα τραγουδιούνται στα χωριά της Ρούμελης. Και τα λόγια αυτά, μαζί με την προσωπογραφία του που αποτυπώνονται στο γλυπτό του Μάρκου Γεωργιλάκη, κοσμούν την γενέτειρα και θυμίζουν σε όλους τους αγώνες και τις θυσίες του ελληνικού λαού.

Προσερχόμενος στην εκδήλωση ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ έκανε την ακόλουθη δήλωση: «Εκπληρώνουμε σήμερα ένα οφειλόμενο χρέος και προς τον καπετάνιο Νάκο Μπελή, το καμάρι της Ομβριακής, αλλά και σε όλους τους αγωνιστές αυτής της περιοχής που έδωσαν τη ζωή τους για υψηλά ιδανικά, για τη λευτεριά της Ελλάδας, μέσα απ’ τις γραμμές του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, στη συνέχεια του ΔΣΕ και γι’ αυτό τον λόγο διώχθηκαν βάναυσα από το αστικό καθεστώς και από τους ξένους προστάτες του. Συνεχίζουμε τον αγώνα ενάντια σ’ αυτό το σύστημα της βαρβαρότητας που γεννά ακόμα και σήμερα πολέμους, φτώχεια, εκμετάλλευση». 

Την εκδήλωση άνοιξε με χαιρετισμό ο Χρήστος Νιάνιος, γραμματέας της ΚΟΒ Δομοκού, καλωσορίζοντας τους παρευρισκόμενους. Ευχαρίστησε τον δημιουργό του μνημείου, τους Γιώργο και Μένιο Καινάρη που παραχώρησαν το χώρο που τοποθετήθηκε, καθώς και όλους όσοι στήριξαν την προσπάθεια για το στήσιμο του μνημείου. Σημείωσε ότι με την τοποθέτηση του μνημείου «είναι σαν να επέστρεψε ο Νάκος Μπελλης στο χωριό του», ενώ στάθηκε στην αποδοχή και τη στάση του χωριού που αγκάλιασαν την πρωτοβουλία λένε ότι «ομόρφυνε η γειτονιά μας» (δείτε εδώ το video). 

H ιστορική γνώση είναι πολύτιμο εφόδιο για το σήμερα

Στη ζωή και τη δράση του Νάκου Μπελλή, αναφέρθηκε στην ομιλία του ο Κώστας Μπασδέκης, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, τονίζοντας παράλληλα ότι σε συνθήκες όξυνσης των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών και με όλες τις αιτίες που οδήγησαν στον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο είναι ακόμα εδώ, το ΚΚΕ στη Φθιώτιδα δίνει συνέχεια σε μια σειρά σημαντικών ιστορικών εκδηλώσεων, επιδιώκοντας να φωτίσει την ιστορική γνώση της περιόδου 1940- 49, ως πολύτιμο εφόδιο για τους αγώνες του σήμερα.

Όπως σημείωσε μεταξύ άλλων στην ομιλία του (διαβάστε εδώ ολόκληρη): «Ο Μπελλής είναι ένας από τους χιλιάδες αγωνιστές που συνδέθηκαν στην πορεία της ζωής τους με το ΚΚΕ και εντάχθηκαν στους αγώνες που το Κόμμα ήταν μπροστάρης.

Η δράση τους στην αντίσταση και στο Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας αποτελεί για μας φάρο που φωτίζει την πορεία όσων θεωρούμε ότι πρέπει να συνεχίσουμε στα χνάρια τους. Αντλούμε δύναμη και πείρα από τον αγώνα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας ως του κορυφαίου ταξικού αγώνα του λαού μας.

Είναι αναγκαίο να αναδείξουμε ότι δεν ασχολούμαστε με την ιστορία και τα πρόσωπα που την έγραψαν απλά για να τους μνημονεύσουμε αλλά γιατί αυτή η ιστορία επιβεβαιώνει ότι ο λαός δεν μπορεί και δεν πρέπει να μείνει αδρανής μπροστά στις εξελίξεις, να μην οδηγείται από τους αστούς και να μη πολεμάει για ξένα συμφέροντα. Όπως και σήμερα στον πόλεμο που έχουν εξαπολύσει εναντίον του οι μονοπωλιακοί όμιλοι οι εκμεταλλευτές του μόχθου του όλοι αυτοί που έχουν συγκεντρώσει στα χέρια τους τον πλούτο της δουλειάς εκατομμυρίων εργατών έρχεται επιτακτικά το ίδιο ερώτημα.

Αν τότε μπροστά στο λαό και μάλιστα σε επαναστατικές συνθήκες έμπαινε το ερώτημα: τις αλυσίδες ή τα όπλα, σήμερα στις νέες συνθήκες το ερώτημα παίρνει τη μορφή: με το κεφάλαιο ή με το λαό.Υποταγή στις αξιώσεις του κεφαλαίου που προτρέπουν όλες οι άλλες πολιτικές δυνάμεις ή ρήξη και ανατροπή που προτείνει το ΚΚΕ.Αυτό που παραμένει ως σημαντική πολιτική παρακαταθήκη για το κόμμα μας είναι ότι σε όλες τις συνθήκες και σε οποιοδήποτε συσχετισμό δύναμης, ο προσανατολισμός και η προσήλωση στο στόχο της εργατικής εξουσίας, παραμένει σταθερός. Το περιεχόμενο και ο στόχος της κοινωνικής συμμαχίας με αντιμονοπωλιακή αντικαπιταλιστική κατεύθυνση πάλης είναι αυτό που σταθερά μας κατευθύνει στο στόχο της εργατικής εξουσίας.

Σε αυτή τη γραμμή και με τέτοιο στόχο παλεύουμε σήμερα και ανοίγουμε τη συζήτηση με όλους τους εργαζομένους με στόχο τη μεγαλύτερη δυνατή συσπείρωση και συμπόρευση λαϊκών δυνάμεων με το ΚΚΕ».

Ενώ κλείνοντας την ομιλία του πρόσθεσε πως «Σήμερα είναι αναγκαίο μπροστά σε αυτές τις εξελίξεις το ΚΚΕ μαζί με τις δυνάμεις που συμπορεύονται μαζί του να συμβάλλουμε ώστε να ανατρέψουμε τον αρνητικό συσχετισμό δύναμης και η εργατική λαϊκή πάλη να βρει πραγματικό στήριγμα ώστε ο αγώνας αυτός να έχει θετική έκβαση. Μπορούμε να ανταποκριθούμε σε αυτές τις απαιτήσεις και να οικοδομήσουμε για μεγάλη αντικαπιταλιστική συμμαχία που θα αντιταχθεί απέναντι στις αντεργατικές αντιλαϊκές πολιτικές και στη βαρβαρότητα του καπιταλισμού. Τιμώντας όλους αυτούς που πριν από 80 χρόνια πάλεψαν ενάντια στο φασισμό, νίκησαν το ναζισμό, που στην πρώτη γραμμή ήταν οι κομμουνιστές και άλλοι αγωνιστές το καθήκον μας σήμερα είναι να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις εκείνες που θα κόψει από τη ρίζα τις αιτίες που γεννούν την εκμετάλλευση τη φτώχεια τη δυστυχία τους πολέμους, θα αντιτάξουμε απέναντι στην εγκληματική καπιταλιστική πραγματικότητα την προοπτική για την οποία πάλεψαν άλλοι λαοί και ο λαός μας, το Σοσιαλισμό.

Σ’ αυτόν τον αγώνα ο Νάκος Μπελλής ως γνήσιο λαϊκό τέκνο έπαιξε το δικό του ρόλο είχε τη δική του συμβολή έδωσε ακόμα και τη ζωή του σε αυτή την υπόθεση.Το μνημείο του που σήμερα αποκαλύπτουμε θα αποτελεί για όλους μας και ιδιαίτερα για τις νέες γενιές το φάρο που θα δείχνει ότι ο μόνος δρόμος που μπορεί να οδηγεί το λαό στην πραγματική ελευθερία και δικαιοσύνη είναι ο δρόμος του αγώνα είναι ο δρόμος για την αξιοπρέπεια είναι ο δρόμος που καταλύει τα εκμεταλλευτικά δεσμά που οδηγεί σε ένα απόλυτα δίκαιο κοινωνικό σύστημα στο Σοσιαλισμό Κομμουνισμό».

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης και μέσα σε κλίμα συγκίνησης τιμήθηκε ο Φώτης Λάγγας, από την Εκκάρα Δομοκού τελευταίος μαχητής του ΔΣΕ εν ζωή της περιοχής, που η οικογένεια του και ο ίδιος δέχθηκε διώξεις του αστικού κράτους για τη συμμετοχή τους στους αγώνες του λαού, με τον Δημήτρη Κουτσούμπα, να του απονέμει τιμητική πλακέτα.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με λαϊκό γλέντι στην πλατεία της Ομβριακής.

ΚΑΒΑΛΑ Τίμησαν την Μεγάλη Αντιφασιστική Νίκη με προβολή του ντοκιμαντέρ της Κ.Ε. του ΚΚΕ « Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ – 80 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ»

Νέα Παραρτημάτων 16 Μαΐου, 2025

Πραγματοποιήθηκε στις 9 ΜAΗ  εκδήλωση για τα 80 χρόνια από την Αντιφασιστική νίκη των λαών από το παράρτημα Καβάλας της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ και την Τ.Ο Καβάλας του ΚΚΕ με ομιλία από τον πρόεδρο του παραρτήματος Δήμο Ζαχαριάδη και ακολούθησε η προβολή του ντοκιμαντέρ της Κ.Ε. του ΚΚΕ για τα 80 χρόνια από το τέλος του ΄΄Β ΄ΠΠ.

Από την ομιλία αναδείχτηκε:

Α. Η αξία που έχει η σαρωτική νίκη του κόκκινου στρατού και της ΕΣΣΔ ενάντια στη ναζιστική Γερμανία το 1944-45, στις μέρες μας και τα συμπεράσματα που βγαίνουν για τη νέα γενιά.

Β. Η προσπάθεια που γίνεται από την Ε.Ε. και τις ελληνικές κυβερνήσεις να μειώσουν τη σημασία της νίκης του κόκκινου στρατού, να διαστρεβλώσουν την πραγματική ιστορία που έγραψαν οι λαοί, περνώντας σε άκρατο  και ανιστόρητο αντικομουνισμό.

Γ. Η όξυνση των ιμπεριαλιστικών αντιθέσεων στην εποχή μας και οι πόλεμοι που διεξάγονται για το μοίρασμα της λείας στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή.

Τέλος ο εισηγητής αναφέρθηκε και στην μετατροπή της περιοχής της ΑΜ.- Θράκης σε κόμβο μεταφοράς Νατοϊκών  στρατευμάτων και πολεμικού υλικού.

«Η περιοχή μας έγινε πλέον ένα ορμητήριο και κόμβος μεταφοράς Νατοϊκών στρατευμάτων και πολεμικού υλικού προς την Αν. Ευρώπη και την Ουκρανία. Πρόσφατα  πραγματοποιήθηκε  εκφόρτωση τροχοφόρων οχημάτων και κοντέινερς με πολεμοφόδια με προορισμό την Τσεχία, από το εμπορικό λιμάνι της Καβάλας. Ήταν  μέχρι τώρα η πρώτη δοκιμή αξιοποίησης του «αριστερού ποδιού» των ΑμερκανικοΝΑΤΟικών στη Ανατολική Ευρώπη  με σκοπό τη συμμετοχή τους  στη μεγαλύτερη άσκηση στην περιοχή των ΗΠΑ και των Ευρωπαίων Νατοϊκών  συμμάχων τους  για το 2025. Στην άσκηση αυτή θα αξιοποιηθεί ο ποταμός Νέστος , το πεδίο βολής του στρατοπέδου «Τριανταφυλλίδη» στο Πετροχώρι Ξάνθης  και άλλα μέρη.

Εδώ όπως καταλαβαίνεται υλοποιείται σταθερά, βήμα προς βήμα η συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας με τις ΗΠΑ, την οποία ξεκίνησε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ- ΑΝΕΛ και υλοποιεί η κυβέρνηση της Ν.Δ.

Η ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ καταδικάζουμε την ιμπεριαλιστική επίθεση ενάντια στους λαούς. Δε θα ανεχτούμε  και μαζί με το μαζικό κίνημα της περιοχής θα αντισταθούμε. Οι πρόγονοί μας αγωνιστές της Εαμικής Εθνικής Αντίστασης γνώριζαν αντιστάθηκαν  και σταμάτησαν τη Ναζιστική επίθεση. Αυτό θα κάνουμε κι εμείς.

Η ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ, μαζί με το ΚΚΕ, παλεύουν για την πληρωμή των αναγνωρισμένων, από διεθνείς συνθήκες, γερμανικών αποζημιώσεων-επανορθώσεων, που είναι χρήματα του λαού μας.

Η Πανελλήνια Ένωση Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης και Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας τιμά τη Μεγάλη Αντιφασιστική Νίκη των Λαών και τους αγωνιστές που θυσιάστηκαν, όσους συμμετείχαν στον αντιφασιστικό αγώνα, τους μαχητές του Κόκκινου Στρατού της ΕΣΣΔ και των άλλων κατεχόμενων χωρών. Τιμά τον λαϊκό, απελευθερωτικό, ταξικό αγώνα του λαού μας, με το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και τον ΔΣΕ, για την απαλλαγή του από το ζυγό του φασίστα κατακτητή και από τον ζυγό του εκμεταλλευτικού συστήματος, για να πάρει ό ίδιος ο λαός την τύχη του στα δικά του χέρια.

Ζήτω η 9 η Μάη, Ημέρα της Μεγάλης Αντιφασιστικής Νίκης των Λαών!

Αρκαδία, Αργολίδα, Κορινθία, και Λακωνία . Επίσκεψη μνήμης και τιμής στον Γράμμο.

Νέα Παραρτημάτων 15 Μαΐου, 2025

Τα 3ήμερο 10-11-12 Μάη τα παραρτήματα Αρκαδίας, Αργολίδας. Κορινθίας, και Λακωνίας της ΠΕΑΕΑ -ΔΣΕ πραγματοποίησαν επίσκεψη μνήμης και τιμής στην ευρύτερη περιοχή όπου εκτυλίχτηκε το κύριο μέτωπο της σύγκρουσης του ΔΣΕ με τον αστικό στρατό κατά την τριετία 1946-1949.Εδώ με πρωτοβουλία του ΚΚΕ υπάρχουν αρκετά μνημεία. Είχαμε την ευκαιρία να δούμε από κοντά:

Το μνημείο στο Κεφαλοχώρι (Λυκόρραχη) Κόνιτσας στο οποίο καταθέσαμε στεφάνι.Είναι ένα από τα πρώτα μνημεία που δημιούργησε το ΚΚΕ στην περιοχή του Γράμμου. Είναι στο κέντρο του Γράμμου, στους πρόποδες του Σμόλικα και ανάμεσα σε χωριά με μεγάλη προσφορά και θυσία στον αγώνα του ΔΣΕ 1946-1949.

Το μνημείο – μουσείο στο κέντρο του Γράμμου, στο χωριό Θεοτόκος προς τιμήν του τιτάνιου αγώνα του ΔΣΕ που στους  χώρους του αναπτύσσεται μια περιεκτική έκθεση φωτογραφιών, ντοκουμέντων, αρχειακού υλικού και αντικειμένων από τη ζωή και τη δράση του ΔΣΕ.

Την υπαίθρια έκθεση για την ιστορία και την προσφορά του Κεντρικού Νοσοκομείου του Δημοκρατικού Στρατού στον Γράμμο, την  «Αντάρτικη Νοσοκομειούπολη» που κατασκευάστηκε την άνοιξη του 1948. Που μαρτυρά ότι η ίδρυση και λειτουργία του ήταν ένας ακόμα άθλος του ΔΣΕ.

Την ονομαζόμενη και “Σπηλιά Κόκκαλη”. Εδώ ο ΔΣΕ μετέφερε το νοσοκομείο και τις υπηρεσίες που λειτουργούσαν στο χωριό Βροντερό για να προστατευτεί από τους συνεχείς βομβαρδισμούς της Αεροπορίας.

Το μνημείο – Μουσείο στο χωριό Καλλιθέα αντάξιο της προσφοράς ανταρτών – μαχητών και κατοίκων της ευρύτερης περιοχής, από το Βίτσι έως τις Πρέσπες, στους λαϊκούς αγώνες της δεκαετίας 1940-1950.

Το μουσείο και μνημείο προς τιμήν των αγώνων του λαού μας στα χρόνια 1940-1949 στο Νεστόριο, στους πρόποδες του Ανατολικού Γράμμου,  που μέσα από την έκθεση πλούσιου αρχειακού υλικού του, αναδεικνύεται η μεγάλη αυτή προσφορά, κυρίως μέσα από τον αγώνα και τις θυσίες των καλύτερων παιδιών της περιοχής.

Με τη βοήθεια συναγωνιστών που μας έκαναν την ξενάγηση, μάθαμε, συγκινηθήκαμε, νοιώσαμε το μεγαλείο των μαχητών. Των  χιλιάδων μελών, στελεχών, φίλων, οπαδών του ΚΚΕ αλλά και απλών ανθρώπων του λαού  που δώσανε ό,τι πολυτιμότερο είχαν, τη ζωή τους. Η επίσκεψη αυτή και τα διδάγματα από τους μαχητές του ΔΣΕ μας δίνει  δύναμη, μας εμπνέει και σήμερα να συνεχίσουμε στα χνάρια τους την πάλη για μια κοινωνία δίκαιη, ευτυχισμένη, χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο

ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΑΕΑ – ΔΣΕ ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Ανεξόφλητο χρέος στο λαό, απαίτηση η καταβολή τους!

Νέα Παραρτημάτων 15 Μαΐου, 2025

 

Το μείζον ζήτημα της διεκδίκησης των γερμανικών αποζημιώσεων βρέθηκε στο επίκεντρο της εξαιρετικά ενδιαφέρουσας ημερίδας που διοργάνωσε το απόγευμα της Τετάρτης 14 Μαΐου, η ΠΕΑΕΑ – ΔΣΕ, παρουσία πλήθους κόσμου, ενταγμένης στο πλαίσιο της δράσης της για τη συμπλήρωση 80 χρόνων από τη Μεγάλη Αντιφασιστική Νίκη των Λαών.

Η ημερίδα έκλεισε έναν κύκλο δραστηριοτήτων όλου του προηγούμενου χρόνου που περιλάμβανε κεντρική εκδήλωση, συγκεντρώσεις και συσκέψεις, εξορμήσεις, συλλογή υπογραφών, δραστηριότητα που είχε απήχηση και συνάντησε το ενδιαφέρον και την αποδοχή ανθρώπων κάθε ηλικίας.

Η κεντρική εισήγηση έγινε από την πρόεδρο της κεντρικής διοίκησης της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ Τούλα Μητσέα. Ακολούθησαν παρεμβάσεις από:

– Τον Νίκο Παπαγεωργάκη, ιστορικό, υπεύθυνο του Επιμορφωτικού Κέντρου «Χαρίλαος Φλωράκης» με θέμα «Τι πλήρωσαν ΟΔΓ και Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας. Τι πλήρωσε στην Ελλάδα η ΟΔΓ και τι λέει σήμερα»

– Tον Γιώργο Μαργαρίτη, καθηγητή Σύγχρονης Ιστορίας του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ με θέμα «Οι οφειλόμενες γερμανικές υποχρεώσεις και η “αλλαγή” της Ιστορίας»,

– Τον Νότη Μαριά, πρώην ανεξάρτητο ευρωβουλευτή και βουλευτή Ηρακλείου, καθηγητή Θεσμών της ΕΕ στο Πανεπιστήμιο Κρήτης με θέμα «80 χρόνια από τη Διάσκεψη του Πότσνταμ: Οι πολεμικές επανορθώσεις – αποζημιώσεις και οι διεθνείς οργανισμοί»,

– Τη Φιλιώ Τόλια, διδάκτορα Ιστορικό, συνεργάτη του Τμήματος Ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ με θέμα «Το Ελληνογερμανικό Ταμείο για το Μέλλον, τα προγράμματα και οι στόχοι του. Το νήμα που τα συνδέει με το ιστορικό παρελθόν της Γερμανίας»,

– Τον Διονύση Δρόσο, ομότιμο καθηγητή του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ με θέμα «Η ηθική υποχρέωση της Γερμανίας για την αποκατάσταση των εγκλημάτων σε βάρος του λαού»,

– Τον Λευτέρη Νικολάου – Αλαβάνο, ευρωβουλευτή του ΚΚΕ με θέμα «Η δράση του ΚΚΕ στο πλαίσιο της ΕΕ για τις πολεμικές επανορθώσεις – αποζημιώσεις» και

– Την Διαμάντω Μανωλάκου, βουλευτή του ΚΚΕ με θέμα «Το πόρισμα της Βουλής και η αξία του».

Παραβρέθηκαν αντιπροσωπείες του ΠΑΜΕ με επικεφαλής τον Σπ. Κωνσταντά, της ΠΕΚΑΜ με επικεφαλής την Μ. Οργέττα, της ΟΓΕ, με επικεφαλής την Χρ. Σκαλούμπακα.

Την εκδήλωση παρακολούθησε πολυμελής αντιπροσωπεία της ΚΕ του ΚΚΕ αποτελούμενη από τα μέλη του ΠΓ της ΚΕ του Κόμματος Ελένη Μπέλλου και Λουίζα Ράζου καθώς και τα μέλη της ΚΕ Δημήτρη Γόντικα, Στέφανο Λουκά και Χριστίνα Σκαλούμπακα.

Στην εισήγηση μεταξύ άλλων τονίστηκε πως «80 χρόνια μετά παραμένουν ανεκπλήρωτες οι δίκαιες αξιώσεις του λαού μας για τις πολεμικές επανορθώσεις- αποζημιώσεις, τις οποίες οφείλει η Γερμανία για όσα προξένησε η εγκληματική ναζιστική δράση. Είναι χρέη προς το λαό μας (…) Πρόκειται για διεθνές ζήτημα, αφού οι πολεμικές αποζημιώσεις επιβλήθηκαν από τη Διεθνή Διάσκεψη των Παρισίων το 1946 για να επουλώσουν τις τεράστιες πληγές που άνοιξε στους λαούς ο Β΄ΠΠ (…) Η Γερμανία θεωρεί ότι αυτές οι οφειλές έχουν παραγραφεί γιατί η διαδικασία στη Μόσχα δεν ήταν διεθνής συνδιάσκεψη. Αρνείται να πληρώσει τα χρέη της και προβάλλει ψευδώς ότι απέναντι στην Ελλάδα έχει εκπληρώσει την υποχρέωση (…) το θέμα των γερμανικών πολεμικών οφειλών είναι ανοιχτό και είναι καθαρά θέμα πολιτικής βούλησης. Η διεκδίκηση για την υλική επανόρθωση είναι ευθύνη και αρμοδιότητα της ελληνικής κυβέρνησης απέναντι στη γερμανική πλευρά.

(…) Οι αστικές κυβερνήσεις είναι με τη δέσμευση για την προώθηση των κοινών συμφερόντων των αστικών τάξεων των δύο χωρών, στο πλαίσιο των συμμαχικών τους σχέσεων στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ. Ετσι η διεκδίκηση των γερμανικών επανορθώσεων από όλες τις ελληνικές κυβερνήσεις παραμένει ανέξοδος διακηρυκτικός στόχος, που διατυπώνεται από πολιτικούς παράγοντες κατά καιρούς.

Μόνο το ΚΚΕ και η ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ έχουν αδιάκοπη διεκδικητική δράση διαχρονικά, με αλλεπάλληλες πολύμορφες παρεμβάσεις στην ελληνική Βουλή και το Ευρωκοινοβούλιο».

Στην εισήγηση γίνεται ειδική αναφορά στην διαστρέβλωση της ιστορίας για την οποία σημειώνεται ότι «συκοφαντούν τον μεγαλειώδη απελευθερωτικό, ταξικό αγώνα για να σπέρνουν απογοήτευση. Για να βρίσκει έδαφος η λογική “του τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει”», στηλιτεύεται η προσπάθεια από γερμανικές και ελληνικές κυβερνήσεις «να θολώσουν την ιστορική μνήμη, πράγμα που αποτελεί προϋπόθεση για να προωθείται η αντιλαϊκή πολιτική, η πολεμική προετοιμασία και η εμπλοκή στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο» μέσα από πρωτοβουλίες όπως το «Ελληνογερμανικό Ταμείο για το Μέλλον» ή το «Ελληνογερμανικό Ίδρυμα Νεολαίας», το Πρόγραμμα «Μνήμες Κατοχής» στοχεύει και αυτό στην παραχάραξη της Ιστορίας μέσα από τη διδακτική ύλη στα σχολεία.

Και καταλήγει «Σήμερα, σε ένα κόσμο που φλέγεται … ο λαός μας πρέπει να επαγρυπνεί και να παρεμβαίνει αποφασιστικά για την απεμπλοκή της χώρας από τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο. Για να κλείσουν οι ΝΑΤΟικές Βάσεις, να επιστρέψουν τα ελληνικά στρατεύματα που δρουν εκτός συνόρων, για την έξοδο της Ελλάδας από ΝΑΤΟ και ΕΕ, τους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς της φτώχειας, των κρίσεων και των πολέμων. 80 χρόνια μετά από το έπος της Αντιφασιστικής Νίκης των Λαών γίνεται φανερό ότι η διέξοδος από τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο δεν είναι η επιλογή ιμπεριαλιστικού στρατοπέδου. Η διέξοδος είναι ο αγώνας για την ήττα της εγχώριας και κάθε ξένης αστικής τάξης. Είναι το άνοιγμα του δρόμου για την ανατροπή της αστικής εξουσίας, του απάνθρωπου καπιταλισμού. Είναι η πάλη για ένα σοσιαλιστικό μέλλον, όπου η κάλυψη των ανθρώπινων αναγκών θα είναι ο σκοπός οργάνωσης της οικονομίας και της κοινωνίας».

Το ΚΚΕ θα επιμένει και θα αναδεικνύει το θέμα πολύμορφα

Ο Ν. Παπαγεωργάκης

Ο Ν. Παπαγεωργάκης

Ο Ν. Παπαγεωργάκης υπογράμμισε πως «οποιαδήποτε συμφωνία υπογράφουν οι καπιταλιστές αποτελεί μόνο ένα στιγμιαίο συμβιβασμό, τον οποίο η κάθε πλευρά θα προσπαθεί ανάλογα με τις διεθνείς συνθήκες, το συσχετισμό δυνάμεων και την ισχύ της, να τον τροποποιεί προς όφελος της. Αυτό ισχύει και στις διεθνείς συμβάσεις είτε για τις καταδίκες των πολεμικών επιθέσεων, είτε για τις λεγόμενες πολεμικές επανορθώσεις. Το μόνο που μπορεί να τους βάλει φρένο είναι ένας παλλαϊκός ξεσηκωμός. Εως τότε αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να κρατάμε το θέμα στην επικαιρότητα για να μην ξεχαστεί».

Ο Γ. Μαργαρίτης, ο οποίος δεν παραβρέθηκε, αλλά διαβάστηκε η παρέμβασή του σημείωσε σκωπτικά «Η τραγική για τον λαό μας περίοδος της Κατοχής, οι αιματηροί αγώνες του ενάντια στον κατακτητή, αποσιωπώνται και διασύρονται – είτε ποτέ δεν υπήρξαν, είτε μάλλον αποτελούν “εγκλήματα πολέμου” (…) Μην απορρήσει κανείς εάν, μετά από λίγα χρόνια, η Γερμανία ζητήσει πολεμικές επανορθώσεις από την Ελλάδα. Στα γερμανικά στρατιωτικά νεκροταφεία της τελευταίας “φιλοξενούνται” 16.000 Γερμανοί κατακτητές. Από αυτούς οι πέντε με έξι χιλιάδες “έπεσαν θύματα” της Αντίστασης, του Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού, του ΕΛΑΣ (…) Σε τελευταία ανάλυση οι ισχυροί του κόσμου μας υπαγορεύουν συνήθως το περίφημο Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο του Πολέμου σύμφωνα με τις εκάστοτε δικές τους ανάγκες.

Για εμάς τους “παρακατιανούς” το δίκιο του λαού μας απαιτεί την καταβολή πολεμικών επανορθώσεων για την εισβολή, την Κατοχή και τα δεινά που προκάλεσε η Γερμανία στην Ελλάδα. Δεν θα το ξεχάσουμε, δεν θα το συμψηφίσουμε, δεν θα το ευτελίσουμε σε “αμοιβαίο τραύμα”. Με κάτι τέτοια ας ασχοληθούν οι απόγονοι των δωσιλόγων – φαίνεται πως αρκετοί από αυτούς κυκλοφορούν ανάμεσά μας, ειδικά στον ακαδημαϊκό χώρο».

Η Διαμάντω Μανωλάκου επισήμανε πως στο ΚΚΕ «εδώ και δεκαετίες δε σταματήσαμε με ερωτήσεις, επερωτήσεις, επίκαιρες ερωτήσεις να το θέτουμε προς όλες τις κυβερνήσεις και να κρατάμε σε επικαιρότητα το ζήτημα. Πάντα βάζαμε από την αρχή το κύριο ερώτημα τι σχέδιο έχει η κυβέρνηση για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα και ποια είναι η συγκεκριμένη πρόταση της», στηλιτεύοντας τη στάση διαχρονικά των αστικών ελληνικών κυβερνήσεων και τη μη διεκδίκηση των επανορθώσεων – αποζημιώσεων από τη Γερμανία προκειμένου να μην διαταραχθούν οι συμμαχίες της που συνδέονται με την εξυπηρέτηση των συμφερόντων της και τόνισε ότι «το ΚΚΕ θα επιμένει και θα αναδεικνύει το θέμα πολύμορφα, μέσα και έξω από τη Βουλή και την Ευρωβουλή, θέτοντας το θέμα της διεκδίκησης ως λαϊκή απαίτηση».

Ο Λευτέρης Νικολάου – Αλαβάνος αναφέρθηκε στη συμβολή και της Ευρωκοινοβουλευτικής Ομάδας του ΚΚΕ σε ότι αφορά στις διεκδικήσεις των αποζημιώσεων και επανορθώσεων από τη Γερμανία, στηλιτεύοντας την υποκρισία του ευρωκοινοβουλίου που εκδίδει κάθε μήνα ψηφίσματα – πολεμικά ανακοινωθέντα που ζητάνε νίκη του ευρωατλαντικού στρατοπέδου στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο στην Ουκρανία, απαιτώντας για εκεί πολεμικές αποζημιώσεις από τη Ρωσία αλλά δηλώνει αναρμόδιο για τις οφειλές ενός κράτους – μέλους της ΕΕ σε ένα άλλο, από τις ναζιστικές θηριωδίες της φασιστικής κατοχής στη Ελλάδα, που απορρέουν από διεθνείς συμβάσεις.

Και κατέληξε υπογραμμίζοντας πως «ως Ευρωκοινοβουλευτική ομάδα του ΚΚΕ θα συνεχίσουμε να συμβάλουμε με πολύμορφες πρωτοβουλίες για την διεκδίκηση των αποζημιώσεων (…) Συνεχίζουμε το αμέσως επόμενο διάστημα με άλλο ένα σημαντικό βήμα, αυτό της πάλης για την επιστροφή των κλεμμένων από τους Ναζί αρχαιολογικούς θησαυρούς, χιλιάδες από τους οποίους βρίσκονται σε Γερμανικά Μουσεία. Πρόκειται για μία πρωτοβουλία που βρίσκεται σε εξέλιξη, και για την οποία έχουμε ήδη απευθυνθεί στην UNESCO, ώστε να συμβάλουμε με όλες μας τις δυνάμεις στην ανάδειξη του σοβαρότατου αυτού ζητήματος, στο πλάι της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ».

Επίκαιρο όσο ποτέ ζήτημα

Ο Νότης Μαριάς αναφέρθηκε στις φρικτές συνέπειες της γερμανικής κατοχής για την Ελλάδα και το λαό, στηλίτευσε την προκλητική στάση της Γερμανίας που ισχυρίζεται ότι δήθεν το θέμα των πολεμικών επανορθώσεων έχει κλείσει, αλλά και την προκλητική υποκρισία και διγλωσσία της ΕΕ και των οργάνων της που ενώ αξιώνουν αποζημιώσεις από τη Ρωσία για την Ουκρανία ταυτόχρονα θεωρούν ότι οι οφειλές της Γερμανίας στην Ελλάδα δεν εμπίπτουν στην αρμοδιότητες της ΕΕ.

Όπως τόνισε «σε κάθε περίπτωση για την Ελλάδα το ζήτημα της διεκδίκησης των γερμανικών αποζημιώσεων αποτελεί ένα επίκαιρο όσο ποτέ εθνικό θέμα για το οποίο οφείλουμε να εντείνουμε τις προσπάθειές μας. Δυστυχώς όμως για άλλη μια φορά η κυβέρνηση δεν έπραξε το αυτονόητο. Δηλαδή την εγγραφή των γερμανικών αποζημιώσεων στον κρατικό προϋπολογισμό έτους 2025».

Ο Διονύσης Δρόσος επισήμανε πως «το ζητούμενο είναι η συστηματική και αδιάλειπτη προβολή των συνεκτικά δομημένων και επιστημονικά τεκμηριωμένων αξιώσεων σε στοχευμένο διεθνές κοινό και με διαφοροποιημένες μορφές αναλόγως του κοινού και του μέσου, προς οικοδόμηση συμμαχιών, αλλά και διεύρυνση των ερεισμάτων εντός της Γερμανίας, μέχρις ότου ο κατάλληλος συσχετισμός δύναμης επιτρέψει στην ηθική αξίωση να αποκτήσει αποτελεσματικό βάρος. Αυτό ασφαλώς, υπό την προϋπόθεση πως ο πολιτικός κόσμος της χώρας έχει την πραγματική βούληση να αναλάβει αυτόν τον αγώνα. Αυτό όμως είναι ένα άλλο κεφάλαιο που αφορά την ευθύνη της ελληνικής πολιτείας αυτή τη φορά, απέναντι στους πολίτες της που εξοντώθηκαν απλώς επειδή έτυχε να κατοικούν στο σπίτι τους, στην πατρίδα τους, στη χώρα τους, την οποία οι Ναζιστές θέλησαν να υποτάξουν και να αξιοποιήσουν ως χρήσιμο σε αυτούς γεωστρατηγικό χώρο».

Δε μπορεί να υπάρξει συμφιλίωση με τα εγκλήματα και την ιδεολογία του γερμανικού ιμπεριαλισμού

Η Φιλιώ Τόλια αναφέρθηκε εκτενώς στις προσπάθειες διαστρέβλωσης της ιστορίας με την εξίσωση φασισμού και κομμουνισμού, την απαγόρευση ΚΚ και την ποινικοποίηση της κομμουνιστικής ιδεολογίας ενώ ταυτόχρονα με την ανοιχτή στήριξη της ΕΕ δρουν σε σειρά κρατών μελών της φασιστικές ομάδες, ηρωοποιούνται συνεργάτες των ναζί. Όπως τόνισε στην Ελλάδα τέτοιου είδους διαστρέβλωση της ιστορίας δεν γίνεται πιστευτή για αυτό επινοούνται διάφορα προσαρμοσμένα ευτελή χρηματοδοτούμενα προγράμματα «συμφιλίωσης». «Δε μπορεί και δεν πρέπει να υπάρξει συμφιλίωση με τα εγκλήματα και την ιδεολογία του γερμανικού ιμπεριαλισμού» κατέληξε.

Παρέμβαση έκανε ο Μιχάλης Παπανικολάου, ιστορικός, για το θέμα των κλεμμένων αρχαιοτήτων τονίζοντας πως «η ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ, δεκαετίες τώρα, βάζει το ζήτημα των κλεμμένων αρχαιοτήτων στην προμετωπίδα των διεκδικήσεων των Γερμανικών Αποζημιώσεων. Οι αρχαιότητες είναι η πολιτιστική κληρονομιά του ελληνικού λαού, είναι η κληρονομιά που θα αφήσουμε στα παιδιά μας. Έχουμε χρέος να κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας έτσι ώστε τα κλεμμένα να επιστρέψουν στον τόπο που δημιουργήθηκαν και να γίνουν κτήμα όχι μόνο του λαού μας αλλά και όλων των ανθρώπων που επισκέπτονται την χώρα μας».

Για το ελληνογερμανικό Ταμείο Νεολαίας μίλησε η Τριανταφυλλιά Κωστοπούλου επισημαίνοντας τον κίνδυνο χειραγώγησης της νεολαίας. Όπως είπε ««η έμφαση στη συνεργασία των νέων, χωρίς την αναγνώριση της ιστορικής αλήθειας, προωθεί μια “τεχνητή” συμφιλίωση που αποφεύγει τις ευθύνες του παρελθόντος. Η προσέγγιση του Ιδρύματος, που παρουσιάζει τον πόλεμο και την κατοχή ως μια περίοδο γενικευμένης οδύνης, με έμφαση στη συμφιλίωση χωρίς δικαιοσύνη, είναι προβληματική, δίνει την εντύπωση ότι όλοι υπέφεραν εξίσου – μία επικίνδυνη εξίσωση θυτών και θυμάτων. Η αληθινή ειρηνική συμβίωση των λαών δεν μπορεί να στηριχθεί σε ημιτελείς αφηγήσεις, απαιτεί την ανάληψη ευθυνών, ώστε το “ποτέ ξανά” να αποκτήσει νόημα και να γίνει πράξη.

Η ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ και το ΚΚΕ έχουν την εμπειρία και τα εφόδια να αναδείξουν και να μεταφέρουν την ιστορική αλήθεια στις νέες γενιές», επεσήμανε.

Η ΕΠΟΝ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΥΓΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΖΟΡΜΠΑΛΑ Μέρος 1ο

Νέα Παραρτημάτων 14 Μαΐου, 2025

 

Με τη λήξη του εμφυλίου πολέμου, κάπου 100 χιλιάδες Έλληνες -άνδρες και γυναίκες, ηλικιωμένοι, νέοι και παιδιά- αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα χώματα που γεννήθηκαν και να καταφύγουν στο εξωτερικό και κύρια στις ανατολικές χώρες της Ευρώπης, που τους δέχτηκαν με αληθινή αγάπη και στοργή.

Και εκεί στην ξενιτειά, που βρέθηκαν χωρίς τη θέλησή τους και χωρίς να έχουν ιδιοτελείς επιδιώξεις, οι Έλληνες δημοκράτες συνέχισαν με άλλους τρόπους τις ένδοξες παραδόσεις της Εθνικής Αντίστασης. Δείχνοντας τους στενούς δεσμούς τους, μ’ αυτές τις παραδόσεις, φρόντισαν από την πρώτη στιγμή της αναγκαστικής προσφυγιάς τους να διατηρήσουν αλώβητα τα ιδανικά τους και να εκδηλώσουν την αγάπη τους προς την πατρίδα τους και το λαό της. Κινούμενοι από την αφοσίωσή τους στην κοινωνική πρόοδο και την ετοιμότητα να προσφέρουν τις γνώσεις και τις νέες εμπειρίες τους στον τόπο τους, άρχισαν από τις πρώτες μέρες να καταβάλουν τεράστιες προσπάθειες για να μάθουν τη γλώσσα της χώρας που τους φιλοξενούσε, να αποκτήσουν επαγγελματική ειδίκευση και να μορφωθούν ποικιλότροπα.

Σε αυτή τη νέα εξόρμηση, όπως και παλιότερα, ξεχώρισαν οι χιλιάδες ΕΠΟΝίτες κι ΕΠΟΝίτισσες, που με όλα τα μέσα είχαν πολεμήσει στα χώματά τους για το δίκιο και την προκοπή της Πατρίδας και είδαν την προσφυγιά σαν μια σοβαρή ευκαιρία να μάθουν όσα δεν μπορούσαν να μάθουν στην Ελλάδα για να γίνουν πιο χρήσιμοι για το μέλλον της

Κοντά σ’ αυτούς ακολούθησαν τα 20 χιλιάδες περίπου Ελληνόπουλα, που στάλθηκαν σ’ αυτές τις χώρες από το Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας, για να σωθούν από τους βομβαρδισμούς και τις αρπαγές της τότε βασίλισσας Φρειδερίκης, για να γλιτώσουν τα γνωστά «αναμορφωτήριά» της, που δημιούργησε στα διάφορα ξερονήσια στην περίοδο του εμφυλίου πολέμου.

Για χρόνια πολλά η προπαγάνδα της ντόπιας και ξένης αντίδρασης σκόρπισε τις πιο ασύστατες ψευδολογίες για τους Έλληνες πολιτικούς πρόσφυγες και το λεγόμενο «παιδομάζωμα».

Μίλησαν για Έλληνες πολιτικούς κρατούμενους στα νέα στρατόπεδα της Ανατολικής Γερμανίας, της Σοβιετικής Ένωσης και των άλλων ανατολικών χωρών, για διώξεις σε βάρος τους, για πείνα και δυστυχία, για το ότι στις χώρες αυτές τα παιδιά της Ελλάδας μετατρέπονταν σε «γενίτσαρους».

Η αλήθεια, όμως, γρήγορα ή αργά πάντα θριαμβεύει. Έτσι και η πραγματικότητα για τους Έλληνες πολιτικούς πρόσφυγες αποδείχτηκε τελείως διαφορετική. Σιγά-σιγά ωρίμασαν και οι καιροί για να προστεθεί δίπλα στην ένδοξη απελευθερωτική ιστορία της ΕΠΟΝ και το τιμητικό έργο της στα κατοπινά χρόνια της αναγκαστικής ξενιτειάς και της προσφυγιάς.

Η φροντίδα για τους Έλληνες πολιτικούς πρόσφυγες που κατέφυγαν στις ανατολικές χώρες, άρχισε από τις 25 περίπου χιλιάδες τα μικρότερα παιδιά που είχαν σταλεί εκεί πριν να τελειώσει ο εμφύλιος πόλεμος. Τα παιδιά αυτά προέρχονταν κύρια από τις βόρειες περιοχές της χώρας, αλλά και από την Κεντρική Ελλάδα – τη Θεσσαλία και τη Ρούμελη. Είχαν μεταφερθεί το 1948-49 στις ανατολικές χώρες ύστερα από παρακλήσεις των γονιών και στενών συγγενών τους. Γι’ αυτό και αργότερα -το 1950- μετά το τέλος του εμφυλίου, όσα ζητήθηκαν από τους δικούς τους (κάπου 5 χιλιάδες), με τη βοήθεια και της Ελληνικής Επιτροπής βοήθειας στο παιδί (ΕΒΟΠ), που είχε Πρόεδρό της τον καθηγητή του Πανεπιστημίου της Αθήνας Πέτρο Κόκαλη και μέλη της Έλληνες εκπαιδευτικούς και στελέχη της ΕΠΟΝ, επέστρεψαν στην Ελλάδα.

Στην μετακίνηση και την πρώτη περίθαλψη των παιδιών, που ήταν από 8 χρόνων ως 16, σοβαρό ρόλο έπαιξε η Εκτελεστική Επιτροπή της Βαλκανικής Νεολαίας, που με πρόταση της ΕΠΟΝ ανέλαβε στις αρχές του 1948 την υποδοχή και τακτοποίηση 12 χιλιάδων Ελληνόπουλων. Αργότερα, την ίδια φροντίδα για την παραλαβή των παιδιών της Ελλάδας την ανέλαβαν οι οργανώσεις νεολαίας της κάθε χώρας της Ανατολικής Ευρώπης και ο Ερυθρός Σταυρός. Έτσι, ως τα μέσα του 1949, ο αριθμός των παιδιών που εγκαταστάθηκαν σ’ αυτές τις χώρες έφτασαν τις 25 χιλιάδες για να μειωθεί το 1950 στις 20 περίπου χιλιάδες.

Σε κάθε χώρα που μεταφέρονταν τα παιδιά αυτά, τα περίμεναν στα σύνορα αντιπροσωπείες της ντόπιας νεολαίας και του Ερυθρού Σταυρού, τα περιποιούνταν, τα φίλευαν με γλυκά και αναμνηστικά και με τραγούδια τα συνόδευαν στους ξενώνες. Μαζί με τους ξένους, από τις πρώτες μέρες άρχισαν την επιμέλεια των παιδιών και ΕΠΟΝίτικα στελέχη και Έλληνες εκπαιδευτικοί.

Τα ελληνόπουλα εγκαταστάθηκαν στα καλύτερα εξοχικά κτίρια αυτών των χωρών. Στην Ανατολική Γερμανία, τους διέθεσαν 17 από τις πιο όμορφες βίλες κοντά στη Δρέσδη, δυο μέγαρα με κήπους, με αίθουσες πολιτισμού κλπ. στη Λειψία και άλλες εξοχικές επαύλεις σε διάφορες περιοχές.” Στη Ρουμανία, τα εγκατέστησαν στα λαμπρά εξοχικά της Σινάιας, στην Τσεχοσλοβακία στο Κάρλοβι Βάρυ και σε ανάλογες εξοχές των άλλων χωρών.

Η πρώτη μέριμνα ήταν για την υγεία αυτών των παιδιών που βρίσκονταν σε άσχημη κατάσταση. Ύστερα από ιατρικές εξετάσεις, αποδείχτηκε πως το 26% των προσφυγόπουλων έπασχαν από πνευμονικές παθήσεις, 17,5% από βρογχικά, 14% από ψώρα, 21,5% από ρευματικά και άλλες αρρώστιες.

Γι’ αυτό και οι χώρες που τα φιλοξενούσαν διέθεσαν τους ανάλογους γιατρούς για την περίθαλψή τους και, παρά τις στερήσεις που δοκίμαζαν οι ίδιες, τους εξασφάλισαν ενισχυμένη διατροφή με γάλα, βούτυρο κλπ., τον κατάλληλο ρουχισμό και την ανάλογη ψυχαγωγία.

Δίπλα στους ξένους, τα Ελληνόπουλα της προσφυγιάς είχαν σαν συμπαραστάτες τους την ΕΒΟΠ, την ΕΠΟΝ, τα Αετόπουλα και την Πανελλήνια Δημοκρατική Ένωση Γυναικών (ΠΔΕΓ). Οι οργανώσεις αυτές με τα παραρτήματά τους σε κάθε χώρα και σε κάθε παιδικό σταθμό βοηθούσαν ποικιλότροπα στην καθοδήγηση των παιδιών, στο να μάθουν τα παιδιά την ξένη γλώσσα, αλλά και να μην αποκοπούν από τις ελληνικές παραδόσεις. Σε αυτή την προσπάθεια, ξεχωριστός ήταν ο ρόλος της ΕΠΟΝ. Όπως έγραφε ένα ΕΠΟΝίτικο στέλεχος της προσφυγικής οργάνωσης της Ρουμανίας -ο Α. Ραφαηλίδης: «η ΕΠΟΝ έμαθε τα παιδιά να τραγουδούν τα ελληνικά τραγούδια και να χορεύουν τους ελληνικούς χορούς. Γέμισε τις καρδιές τους με την αγάπη και το σεβασμό προς την πατρίδα και τους εθνικούς λαϊκούς αγώνες. Τα δίδαξε τα πρώτα απλά μαθήματα για την κοινωνία. Έβαλε στην ψυχή τους την αγάπη για το άσπρο περιστέρι της Ειρήνης και της Φιλίας των Λαών».

Ξεχωριστή ήταν η φροντίδα για τη διαπαιδαγώγηση και τη μόρφωση γενικά των παιδιών από τις χώρες που τα φιλοξένησαν και τις αντίστοιχες ελληνικές οργανώσεις.

Τα παιδιά που στάλθηκαν στις ανατολικές χώρες της Ευρώπης στην πλειοψηφία τους -από τα 60 ως τα 80%- ήταν τελείως αγράμματα, τα 17,5% είχαν περάσει την πρώτη Δημοτικού και τα 14% τη δεύτερη. Σπάνιες ήταν οι περιπτώσεις που μερικά απ’ αυτά είχαν φοιτήσει στο Γυμνάσιο.

Γι’ αυτό και από τις πρώτες μέρες τα μεγαλύτερα τα έβαλαν στα ειδικά σχολεία που οργανώθηκαν σε κείνες τις χώρες και τα μικρότερα σε παιδικούς σταθμούς. Οι λίγοι Έλληνες εκπαιδευτικοί που βρέθηκαν εκεί, με τη βοήθεια και αρκετών ΕΠΟΝιτών κι ΕΠΟΝιτισσών ανέλαβαν το δύσκολο εκπαιδευτικό έργο. Στο πλευρό τους παράστεκαν οι ντόπιοι δάσκαλοι και καθηγητές.

Η πρώτη επιδίωξη των Ελλήνων εκπαιδευτικών και των ΕΠΟΝιτών, που έκαναν χρέη δασκάλου, ήταν να μάθουν στα μικρά ελληνόπουλα την ελληνική γλώσσα, την ιστορία του τόπου τους και τη γεωγραφία του. Για το σκοπό αυτό, κυκλοφόρησαν ειδικά «αλφαβητάρια» για αναγνωστικά, γραμματική και συντακτικό, όπως: «Η γλώσσα μας» του Γ. Αθανασιάδη, η «Γραμματική» των Θ. Ηλιόπουλου και Περ. Καλοδίκη, το «Συντακτικό της Ελληνικής Γλώσσας» του Περ. Καστρίτη, ειδικά βιβλία για την ελληνική λογοτεχνία όπως η «Ανθολογία της Αρχαίας Ελληνικής λογοτεχνίας» του Θ. Μητσόπουλου, βιβλία για την Ελληνική Ιστορία όπως το «Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας» του Τ. Τριανταφυλλίδη, «Ιστορία του Βυζαντίου» του Τ. Μαμάτση, «Νέοι Χρόνοι – Τουρκοκρατία – Επανάσταση του 1821» του Γ. Ζωίδη, η «Γεωγραφία της Ελλάδας» του Λάκη Σουκαλόπουλου κλπ.

Συνολικά, από πρόσφυγες εκπαιδευτικούς, από συγγραφείς και ΕΠΟΝίτικα στελέχη συντάχθηκαν και κυκλοφόρησαν 44 αλφαβητάρια και αναγνωστικά για όλες τις τάξεις του Δημοτικού και του Γυμνασίου, 20 βιβλία Γραμματικής και Συντακτικού, 6 εγχειρίδια ιστορίας και 7 γεωγραφίας και 4 βοηθήματα για τους εκπαιδευτικούς.

Συμπληρωματικά κυκλοφόρησαν 50 εξωσχολικά παιδικά αναγνώσματα και 57 λογοτεχνικές εκδόσεις με έργα του Σολωμού, του Μακρυγιάννη, του Παλαμά, του Καρκαβίτσα, του Ρίτσου, του Δ. Φωτιάδη, του Μ. Λουντέμη, του Δ. Χατζή κλπ.

Και οι εκδόσεις αυτές διακρίνονταν για την ποιότητά τους, για το περιεχόμενο, αλλά και την καλαισθητική τους εμφάνιση.

Όπως έγραφε ο ελληνικός τύπος της εποχής, «αδιάψευστα τεκμήρια της παλλόμενης ελληνικότητας της πολιτικής προσφυγιάς είναι τα διδακτικά βιβλία των παιδιών της. Αυτά τα ντοκουμέντα της πατριωτικής φλόγας και ελληνικής συνείδησης ας τα ξεφυλλίσουμε λίγο μαζί με τον αναγνώστη. Και θα πεισθούμε ότι στις σελίδες τους ζει ατόφια η Ελλάδα, η φύση, η ιστορία της, ο πολιτισμός της, η σημερινή εικόνα της…»

Και σε μια άλλη εφημερίδα ομολογούνταν πως, σαν τυπογραφική έκδοση, τα βιβλία της προσφυγιάς ήταν άριστα και «ίσως καλύτερα από τα σχολικά βιβλία που έχουμε στην Ελλάδα».

Ξεχωριστή μέριμνα εκδηλώθηκε και για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Για το σκοπό αυτό, κυκλοφόρησαν ειδικά βοηθήματα, έγιναν ειδικές συσκέψεις και σεμινάρια. Για να εξασφαλισθεί ο αναγκαίος αριθμός των εκπαιδευτικών, αρκετά ΕΠΟΝίτικα στελέχη στάλθηκαν σε παιδαγωγικά ινστιτούτα.

Έτσι, το 22% των εκπαιδευτικών που χρησιμοποιούνταν για τη μόρφωση και την αγωγή των Ελληνόπουλων της προσφυγιάς, απόχτησαν επαγγελματική κατάρτιση στις χώρες που τους φιλοξενούσαν. Στην Τασκένδη, που οι μικροί μαθητές το 1964-65 είχαν φτάσει στους 3.354, για την ανανέωση του διδακτικού προσωπικού είχε ιδρυθεί στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο της πόλης ειδικό τμήμα ελληνικής γλώσσας και λογοτεχνίας.

Τον ίδιο καιρό άρχισε η οργάνωση της εξωσχολικής δραστηριότητας των παιδιών. Δημιουργήθηκαν σε όλες τις λέσχες ειδικές «γωνιές του παιδιού», έγιναν ομάδες εργασίας (για ιχνογράφηση, πλαστική κλπ.) και άρχισαν να οργανώνονται ειδικοί διαγωνισμοί σαν αυτόν που έγινε στην Τασκένδη με την επωνυμία «Ολυμπιάδα Ελληνικής Γλώσσας» και «Σπαρτακιάδες», όπου οι νέοι και τα παιδιά επιδίδονταν σε αθλητικούς αγώνες, δημιουργούνταν οργανώσεις θερινών κατασκηνώσεων και σε όλες τις εθνικές επετείους, ειδικές γιορτές.

Για τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας, έγιναν ειδικοί παιδικοί σταθμοί με νηπιαγωγούς Ελληνίδες -βασικά ΕΠΟΝίτισσες- και Έλληνες παιδαγωγούς. Και για τις σχολικές ανάγκες προετοιμάστηκαν και κυκλοφόρησαν ειδικά βιβλία για τα παιδιά και τους νηπιαγωγούς, όπως το «Βοηθός νηπιαγωγού» της Έλλης Αλεξίου, το «Κόκκινη κλωστή» του Γ. Αθανασιάδη κλπ. Έτσι, με την ολόπλευρη βοήθεια των χωρών που τα δέχτηκαν, των Ελλήνων παιδαγωγών και πολλών ΕΠΟΝιτών κι ΕΠΟΝιτισσών, τα αγράμματα σχεδόν προσφυγόπουλα του λεγόμενου «παιδομαζώματος» έγιναν επιστήμονες με ανώτερη μόρφωση και τεχνικοί με ανώτερη ειδίκευση. Κάπου 1.000 απ’ αυτά έγιναν διπλωματούχοι του Πολυτεχνείου, 450 αρχιτέκτονες, 300 χημικοί, 350 γεωπόνοι και κτηνίατροι, 430 γιατροί και φαρμακοποιοί, 350 οικονομολόγοι και 450 καθηγητές κοινωνικών επιστημών. Συνολικά κάπου 5.329 απ’ αυτά σπούδασαν σε ανώτερες σχολές και 14.369 σε τεχνικές και επαγγελματικές σχολές.

Και μερικά μόνο παραδείγματα από τις κατακτήσεις των προσφυγόπουλων στην Ανατολική Γερμανία δείχνουν τι πέτυχαν αυτά τα παιδιά σε όλες τις ανατολικές ευρωπαϊκές χώρες, που τα είχαν αγκαλιάσει σαν δικά τους παιδιά.

Το προσφυγόπουλο Νίκος Φαρμάκης από το Αμπελικό της Καρδίτσας ήταν παιδί μιας φτωχής αγροτικής οικογένειας και τελείως αγράμματο. Στην προσφυγιά όμως τέλειωσε το Πολυτεχνείο της Δρέσδης και αναδείχτηκε σε υποδιευθυντή μιας από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις μελέτης και εγκατάστασης κάθε είδους ενεργειακών σταθμών, όπου εργάζονταν πάνω από 1.000 μηχανικοί, τεχνολόγοι κλπ. Δυο ακόμα αδελφές του σπούδασαν στη Σοβιετική Ένωση ξένες γλώσσες και οδοντιατρική ενώ ο τέταρτος αδελφός του σπούδασε στη Ρουμανία γεωπόνος.

Ο Μωυσής Τριανταφυλλίδης από το Αετόλοφο Κομοτηνής τέλειωσε ανώτερη χημική σχολή στη Λειψία, έγινε υπεύθυνος τμήματος σχεδιοποίησης και εγκαταστάσεων χημικής βιομηχανίας και αργότερα άρχισε να παραδίνει μαθήματα ηλεκτρονικής στην Ανώτατη Τεχνική Σχολή της ίδιας πόλης.

Ο Γιώργος Ζώτος από το Τσαμαντά της Ηπείρου δεν ήξερε ούτε γραφή ούτε ανάγνωση στην πατρίδα του. Και όταν έφτασε στην Ανατολική Γερμανία άρχισε να μαθαίνει ταυτόχρονα ελληνικά και γερμανικά. Και γρήγορα ο γιος αυτός ενός εργάτη έγινε ανώτερος τεχνικός, ανέλαβε τη διεύθυνση δυο εργοστασίων και τιμήθηκε με 5 μετάλλια του «διακεκριμένου τεχνικού».

Ο Χρ. Παπαδημητρίου από τη Φίλια Σοφάδων έγινε στη Γ.Λ.Δ. ένας από τους διακεκριμένους υπομηχανικούς. Ταυτόχρονα όμως βρήκε την ευκαιρία να ασχοληθεί και με τη φωτογραφική τέχνη, με την κινηματογραφία και τη μουσική ενώ τρία άλλα αδέλφια του απόχτησαν διπλώματα ανώτερων σπουδών.

Ο Χρ. Μόσχος από το Ράικο Ιωαννίνων έγινε διπλωματούχος μηχανικός και τιμήθηκε πολλές φορές για τις επιστημονικές επιδόσεις του ενώ τέσσερα αδέλφια του απόκτησαν άλλους επιστημονικούς τίτλους.

Ο Δημ. Χριστακούδης πήρε στη Δρέσδη το δίπλωμα του χημικού και μετά απόκτησε τον τίτλο του δόκτορα της χημείας και το δικαίωμα να παραδίδει μαθήματα σε ανώτερες σχολές. Τελικά αναδείχτηκε σε υποδιευθυντή του τμήματος ερευνών και σε μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου της Ακαδημίας.

Άλλα παιδιά, που είχαν κλίσεις προς τις τέχνες, σπούδασαν σε μουσικές και άλλες καλλιτεχνικές σχολές. Ο Αλέκος Θεοφανίδης έγινε διπλωματούχος ανώτερης μουσικής σχολής και τραγουδούσε στην όπερα της Δρέσδης. Η Σουλτάνα Δουβή απόκτησε ανώτερο δίπλωμα και δίδασκε μουσική και χορό στα Ελληνόπουλα. Ο Θωμάς Νικολάου σπούδασε δημοσιογραφία, μα επιδόθηκε στις λογοτεχνικές μεταφράσεις, στα γερμανικά έργα Ελλήνων συγγραφέων. Οι Γ. Βλαχόπουλος, Γ. Τσαπράλης και Χρ. Καραγιάννης τέλειωσαν την Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών.

Ανάλογη εξειδίκευση και ανώτερη μόρφωση πήραν και τα Ελληνόπουλα -που στάλθηκαν σε άλλες ανατολικές χώρες- μόρφωση που δεν θα μπορούσαν ούτε καν να την ονειρευτούν στα χωριά τους στην Ελλάδα.

…συνεχίζεται

Φιλιώ ΤΟΛΙΑ Οι πολιτικοί πρόσφυγες του ελληνικού Εμφυλίου στις σοσιαλιστικές χώρες και η παραχάραξη της ζωής τους σε αυτές

Νέα Παραρτημάτων 14 Μαΐου, 2025

 

 

Μετά τη νικηφόρα Οκτωβριανή Επανάσταση και την εγκαθίδρυση Σοβιετικής Εξουσίας στη Ρωσία παρατηρήθηκαν μεγάλες μεταναστευτικές και προσφυγικές ροές. Τη χώρα εγκατέλειπαν η αστική τάξη, όλες οι παλαιές εχθρικές ταξικές δυνάμεις (γαιοκτήμονες, αριστοκράτες, ενταγμένοι στον τσαρικό κρατικό μηχανισμό και τον στρατό).

Από την άλλη, στη χώρα παρέμειναν Γερμανοί και Αυστριακοί αιχμάλωτοι του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, που ασπάζονταν τις ιδέες της παγκόσμιας επανάστασης. Παράλληλα, υπό την επίδραση των σφαγών του ιμπεριαλιστικού πολέμου και της Οκτωβριανής Επανάστασης, επαναστάσεις ξέσπασαν στη Γερμανία και την Ουγγαρία, οι οποίες παρά τις ηρωικές μάχες των επαναστατών δεν ευοδώθηκαν. Ως συνέπεια, στη Ρωσία συνέρρεαν αγωνιστές και επαναστάτες ηγέτες που ήταν υπό άμεσο διωγμό (απειλή θανάτου, μακροχρόνιας φυλάκισης), αλλά και αγωνιστές από διάφορες χώρες, οι οποίοι προσπαθούσαν να ξεφύγουν από την καταπίεση και την καταστολή των καπιταλιστικών κρατών.

Ταυτόχρονα, στη νεαρή σοσιαλιστική χώρα, πριν ακόμα αναγνωριστεί από την παγκόσμια κοινότητα, συνέρρεαν αγρότες, εργάτες, μηχανικοί και επιστήμονες που ήθελαν να συνδράμουν έμπρακτα στο πρωτόγνωρο κοινωνικό – ιστορικό γεγονός θεμελίωσης μιας άλλης κοινωνίας χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Στα τέλη της δεκαετίας του 1920, όταν η μεγάλη συγχρονισμένη καπιταλιστική οικονομική κρίση έπληξε τον κόσμο, πολλοί Φινλανδοί αλλά και Αμερικάνοι προσπάθησαν να ξεφύγουν από την πείνα και την ανεργία περνώντας τα σοβιετικά σύνορα. Αναφέρεται πως τότε περίπου χίλιοι Αμερικανοί έφταναν στη Μόσχα κάθε βδομάδα.1

Θα πρέπει να σημειωθεί πως με βάση την απόφαση του 4ου Συνεδρίου της Κομιντέρν (1922) δημιουργήθηκε και λειτουργούσε ο Διεθνής Οργανισμός Βοήθειας στους Επαναστάτες Αγωνιστές (ΜΟΠΡ 1922-1948) με σκοπό την προστασία των εργαζομένων από τη βία, την παροχή υλικής, νομικής και ηθικής υποστήριξης σε πολιτικούς κρατούμενους, πολιτικούς μετανάστες και τις οικογένειές τους, και την παροχή βοήθειας σε οικογένειες νεκρών επαναστατών.

Μεγάλο κύμα προσφύγων ακολούθησε και την άνοδο των φασιστικών καθεστώτων στην Ευρώπη. Στη συνέχεια, η χώρα των Σοβιέτ δέχτηκε μαζικά κύματα προσφύγων του Ισπανικού Εμφυλίου, του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ) από την Ελλάδα, αλλά και αγωνιστών απελευθερωτικών – επαναστατικών κινημάτων άλλων χωρών (π.χ. Χιλιανοί, Ιρανοί, Κούρδοι).

Στα διάφορα «Ιντερντόμ» (Διεθνές Σπίτι του Παιδιού) φιλοξενούνταν χιλιάδες παιδιά πολιτικών κρατουμένων καπιταλιστικών χωρών.

Σε όλους αυτούς θα πρέπει να προστεθούν εκατομμύρια ανθρώπων του πλανήτη που σπούδασαν δωρεάν σε πρωτοπόρα πανεπιστημιακά ιδρύματα2 καθώς και όσοι δέχτηκαν δωρεάν ιατρική περίθαλψη.

Ολα τα προηγούμενα αποδεικνύουν ότι η σοβιετική κοινωνία ήταν ορθάνοιχτη για όσους αντιτάσσονταν στην καπιταλιστική εκμετάλλευση και πολύ περισσότερο ότι η Σοβιετική Ενωση από την ίδρυσή της στις 30 Δεκεμβρίου 1922 και στο μεγαλύτερο διάστημα της ύπαρξής της στάθηκε ο φάρος και το αποκούμπι όλων των κατατρεγμένων του πλανήτη.

Με τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και την ύπαρξη των κρατών της σοσιαλιστικής οικοδόμησης οι εργαζόμενοι όλου του κόσμου απέκτησαν και άλλους σταθερούς συμμάχους στην πάλη τους ενάντια στον ιμπεριαλισμό και χώρες πρόθυμες να τους παρέχουν αλληλεγγύη. Στις Λαϊκές Δημοκρατίες ψηφίστηκαν νόμοι, υιοθετήθηκαν διατάγματα και δημιουργήθηκε πλέγμα προγραμμάτων για την προσαρμογή των προσφύγων στη νέα ζωή, τους δόθηκαν όλα τα εφόδια στα πλαίσια των δυνατοτήτων της κάθε χώρας, ενώ εντάχθηκαν στην παραγωγή και την κοινωνία ισότιμα με τους πολίτες αυτών των χωρών.

Σήμερα που οι πρόσφυγες, θύματα ιμπεριαλιστικών πολέμων και επεμβάσεων, έχουν ανάγκη από ανθρώπινη φιλοξενία και δικαιώματα, η εμπειρία της ζωής των προσφύγων στις σοσιαλιστικές χώρες και ειδικά των Ελλήνων πολιτικών προσφύγων του ελληνικού εμφυλίου έχει βαρύνουσα σημασία.

Για αυτό άλλωστε και το όψιμο ενδιαφέρον της αστικής τάξης και των αστών ιστορικών για τη ζωή των πολιτικών προσφύγων του ελληνικού Εμφυλίου, που πέρα από τους προφανείς λόγους της παραχάραξης της ιστορίας του σοσιαλισμού και των αγωνιστών του ΔΣΕ, στοχεύει και στην άφεση αμαρτιών των «δημοκρατικών» αστικών κοινωνιών, της ΕΕ και του ΝΑΤΟ ως προς την αντιμετώπιση των σημερινών τεράστιων προσφυγικών ροών.

Πρόσφατα χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν τα βιβλία: Δορδανάς Στράτος Ν. – Καλογρηάς Βάιος, «Οι ζωές των άλλων». Η Στάζι και οι Ελληνες πολιτικοί πρόσφυγες στην Ανατολική Γερμανία (1949-1989), «επίκεντρο», Θεσσαλονίκη 2020 και Δορδανάς Στράτος Ν. – Καλογρηάς Βάιος – Μαραντζίδης Νίκος (επιμέλεια) «Μεταξύ αφοσίωσης και καχυποψίας. Οι Ελληνες πολιτικοί πρόσφυγες και οι κρατικές υπηρεσίες ασφάλειας στις Λαϊκές Δημοκρατίες (1945-1989)», «Αλεξάνδρεια», Αθήνα 2024, που γνώρισαν ιδιαίτερης προβολής από τα αστικά ΜΜΕ. Οι συγγραφείς τους μέσα από έναν αχταρμά ασυνάρτητων στοιχείων και «πρακτορολογίας» προσπαθούν με πλάγιο τρόπο να οδηγήσουν τον αναγνώστη στα συμπεράσματα που επιθυμούν και παράλληλα επιδιώκουν να μείνει στο απυρόβλητο το σκοτεινό, πολύπλοκο νομοθετικό πλαίσιο της ΕΕ που επιτρέπει τη «νόμιμη» παρακολούθηση των κομμάτων, των πολιτών, κάθε διαφορετικής φωνής.

Μικρή ιστορική αναδρομή

Τον Αύγουστο του 1949, ο άνισος και σκληρός πόλεμος μεταξύ της εγχώριας αστικής τάξης και των ξένων συμμάχων της και του ΔΣΕ έληξε. Οι μαχητές και μαχήτριες του ΔΣΕ μετά από τρία ολόκληρα χρόνια μαχών υποχώρησαν ζητώντας πολιτικό άσυλο στις σοσιαλιστικές χώρες. Στην πολιτική προσφυγιά πέρασε η Κεντρική Επιτροπή, το Πολιτικό Γραφείο του ΚΚΕ, καθώς το ΚΚΕ είχε τεθεί εκτός νόμου από το ελληνικό αστικό κράτος.

Οι πρώτοι τους σταθμοί ήταν η Αλβανία, η Βουλγαρία και η Γιουγκοσλαβία και μέσω αυτών των χωρών περνούσαν στις άλλες Λαϊκές Δημοκρατίες.3 Τους πολιτικούς πρόσφυγες και τα παιδιά τους υποδέχτηκαν η ΕΣΣΔ, η Ρουμανία, η Τσεχοσλοβακία, η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Βουλγαρία, η Γερμανία (η μετέπειτα ΓΛΔ). Ο συνολικός αριθμός των πολιτικών προσφύγων ήταν 55.881 άτομα, από τα οποία 23.028 άνδρες, 14.956 γυναίκες και 17.529 παιδιά.4 Σε αυτούς θα πρέπει να προστεθούν και κάτοικοι παραμεθόριων περιοχών που εγκατέλειψαν τα σπίτια τους λόγω πολεμικών συγκρούσεων, όπως και ο μικρός αριθμός αιχμαλώτων του Εθνικού Στρατού που τους ακολούθησε.5

Αυτό το πολυάριθμο τμήμα του ελληνικού λαού παρέμεινε στην αναγκαστική προσφυγιά έως τη μεταπολίτευση, γιατί οι κυβερνήσεις της Ελλάδας φρόντιζαν με διάφορες ενέργειες να αποκλεισθεί στο εξωτερικό σημαντικός αριθμός πολιτικών και ιδεολογικών τους αντιπάλων.

Στην αρχή με 136 Βασιλικά διατάγματα αφαιρέθηκε η ελληνική ιθαγένεια από 22.266 άτομα, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, με το αιτιολογικό της δήθεν «αντεθνικής δράσεως εις το εξωτερικόν».6 Ενώ το 1962, δεκατρία χρόνια μετά το τέλος του Εμφυλίου πολέμου, το νομοθετικό διάταγμα 4234/62 της τότε κυβέρνησης Καραμανλή έκλεινε τον δρόμο του επαναπατρισμού και στους πολιτικούς πρόσφυγες που δεν στερήθηκαν την ιθαγένεια, καθώς όριζε πως οι Ελληνες που βγήκαν έξω από τα σύνορα της χώρας χωρίς διαβατήριο δεν είχαν δικαίωμα επιστροφής στην πατρίδα. Το διάταγμα είχε εφαρμογή στις γυναίκες και τα παιδιά των πολιτικών προσφύγων.7

Σε όλα τα χρόνια παραμονής τους στις χώρες του εκπατρισμού τους, το ελληνικό αστικό κράτος φρόντισε με κατάλληλο μηχανισμό προπαγάνδας περί αφελληνισμού των πολιτικών προσφύγων να δημιουργήσει συνθήκες ασφυκτικής απομόνωσής τους από την πατρίδα.

Μετά την πτώση της χούντας και παρότι το ΚΚΕ και το εργατικό – λαϊκό κίνημα είχαν πάρει θέση, διεκδικώντας: Ελεύθερο επαναπατρισμό χωρίς όρους, ταυτόχρονη απόδοση ιθαγένειας, υλική και ηθική αποκατάσταση, οι κυβερνήσεις προφασίζονταν πως ο ελεύθερος επαναπατρισμός θα δημιουργούσε κοινωνικό πρόβλημα. Ετσι, έως και το 1982 συνεχιζόταν η τακτική μεμονωμένου με αίτηση επαναπατρισμού.

Το 1982, ψηφίστηκε τελικά ο νόμος για τον επαναπατρισμό, αλλά όχι για όλους, καθώς με τον όρο «Ελληνες το γένος» αποκλείστηκαν οι σλαβομακεδονικής καταγωγής πολιτικοί πρόσφυγες.8

Η ιστορία των προσφύγων μέσα από την «πρακτορολογία»

Οταν έφτασαν οι πρόσφυγες στην ΕΣΣΔ και τις νέες Λαϊκές Δημοκρατίες, οι ιμπεριαλιστικές χώρες, υπό την ηγεμονία των ΗΠΑ, είχαν ξεκινήσει τον «Ψυχρό Πόλεμο». Σε αυτό το πλαίσιο, τον Δεκέμβρη του 1949 ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Χ. Τρούμαν ενέκρινε την «Πολιτική των ΗΠΑ έναντι των Σοβιετικών Δορυφόρων Κρατών στην Ανατολική Ευρώπη… την έναρξη μιας σειράς φανερών και μυστικών “επιθετικών επιχειρήσεων” με σκοπό την απομόνωση των αληθινών κομμουνιστών στο Ανατολικό Μπλοκ».9 Ενώ οι σκοποί της CIA προέβλεπαν «εντατικοποίηση ενεργητικών και μακροχρόνιων μέτρων και μυστικών επιχειρήσεων στα πεδία του οικονομικού ψυχολογικού πολέμου με σκοπό την υποκίνηση αναταραχών και υποστήριξη εξεγέρσεων σε επιλεγμένες στρατηγικές χώρες δορυφόρους».10

Είναι αυτονόητο πως η ΕΣΣΔ και οι νέες Λαϊκές Δημοκρατίες περικυκλωμένες από καπιταλιστικά κράτη που συσσώρευαν το μίσος των καπιταλιστών του πλανήτη, δεν σταύρωσαν τα χέρια απέναντι στον εχθρό, ούτε κατέφυγαν στην προσευχή για να ξορκίσουν το «κακό πνεύμα» των εξωτερικών εχθρών τους, που συνεχώς προσπαθούσαν με όλους τους τρόπους να ενεργοποιήσουν τις εγχώριες αντεπαναστατικές δυνάμεις και να αποτρέψουν την πορεία προς τον σοσιαλισμό (Ανατολική Γερμανία το 1953, Ουγγαρία το 1956, Τσεχοσλοβακία το 1968). Τα κράτη της σοσιαλιστικής οικοδόμησης δημιούργησαν τα δικά τους όργανα κρατικής ασφάλειας και αστυνομίας με κύριες λειτουργίες: πληροφορίες αντικατασκοπείας, προστασία των κρατικών συνόρων, καταπολέμηση του εθνικισμού, του εγκλήματος και των αντικοινωνικών δραστηριοτήτων, υπεράσπιση της σοσιαλιστικής πατρίδας. Τα όργανα αυτά προσέφεραν πολύτιμες υπηρεσίες στις σοσιαλιστικές χώρες και το κομμουνιστικό κίνημα, αποκαλύπτοντας σχέδια και κατασκοπευτικά δίκτυα των καπιταλιστικών κρατών.

Οι υπηρεσίες αυτές βρίσκονταν κάτω από τον έλεγχο του λαού και των εργατών και όχι το αντίθετο. Ο στίχος του ποιητή της Επανάστασης Β. Μαγιακόφσκι «η δική μου αστυνομία με προσέχει», ήταν το θετικό βίωμα του κάθε πολίτη της ΕΣΣΔ, αποδεικνύοντας πως η ασφάλεια της χώρας και των πολιτών μόνο μισητή δεν ήταν.11

Σήμερα, σε καιρούς υποχώρησης του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος και επικράτησης της αντεπανάστασης, οι αστοί και οπορτουνιστές ιστορικοί, έχοντας πρόσβαση στα αρχεία των πρώην σοσιαλιστικών χωρών, τα αξιοποιούν και τα επεξεργάζονται κατά το δοκούν με έναν και μοναδικό στόχο: την καταδίκη όσων αμφισβήτησαν και ανέτρεψαν την αστική εξουσία και τον ηθικό στιγματισμό αγωνιστών και ανθρώπων που συνέβαλαν ποικιλοτρόπως στη σοσιαλιστική οικοδόμηση.

Τα δύο προαναφερόμενα βιβλία, που έτυχαν ευρείας προβολής από τα αστικά μέσα, αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα. Σε αυτά οι συγγραφείς, διόλου τυχαία, προσπερνούν τη συγκεκριμένη χρονική ιστορική περίοδο και τις συνθήκες παρουσίας των πολιτικών προσφύγων στις Λαϊκές Δημοκρατίες και την ΕΣΣΔ. Αναδεικνύουν δευτερεύοντα στοιχεία και αποσιωπούν τα κύρια, διαμορφώνουν και προβάλλουν γενικά συμπεράσματα από «μεμονωμένες περιπτώσεις», και «ασήμαντο αριθμό ερευνών», όπως οι ίδιοι άλλωστε αναφέρουν.12

Ενδεικτικά, ο υπότιτλος του ενός βιβλίου αναφέρει «Η Στάζι και οι Ελληνες πολιτικοί πρόσφυγες», στο κείμενο όμως ο αναγνώστης αντικρίζει μόλις δώδεκα περιπτώσεις Ελλήνων και οι μισές από αυτές δεν ήταν πολιτικοί πρόσφυγες, αλλά μετανάστες από την Ελλάδα ή Ελληνες από το Δυτικό Βερολίνο ή Ελληνες προπολεμικών ελληνικών κοινοτήτων.13

Γενικότερα, οι συγγραφείς ανασκευάζουν τα δεδομένα μπλέκοντας στοιχεία – φακέλους μαυραγοριτών, κοινών παραβατών νομοθεσίας, και πρακτόρων από την Ελλάδα με τα στοιχεία των κομματικών διαδικασιών που υπήρξαν στο ΚΚΕ (π.χ. ανακαταγραφή των κομματικών μελών) και τη συλλογή δημογραφικών πληροφοριών τυπικών στοιχείων που έχουν όλα τα κράτη του κόσμου για τους κατοίκους τους. Θεωρούν επιλήψιμη την επαγρύπνηση (που την βαφτίζουν «πρακτορολογία»), που υπήρξε το κύριο μέλημα κάθε κομμουνιστή που ζούσε στις σοσιαλιστικές χώρες, πόσο μάλλον αν αναλογιστεί κανείς πως μόνο το 1961, τον τελευταίο μήνα πριν την ανέγερση του τείχους του Βερολίνου, υπήρξαν 105 προκλήσεις στα σύνορα μεταξύ Ανατολικού και Δυτικού Βερολίνου.14

Μέσα από τη διαστρέβλωση και τη γενίκευση μεμονωμένων στοιχείων, οι συγγραφείς συμπεραίνουν πως το εμπόδιο για τον επαναπατρισμό των προσφύγων ήταν το ΚΚΕ και οι χώρες της υποδοχής τους και όχι οι διατάξεις του ελληνικού αστικού κράτους, όπως τεκμηριώνεται από τα στοιχεία που προαναφέραμε.

Και παρότι αναφέρουν πως «η πρακτορολογία ουδόλως ενδιαφέρει τον ιστορικό»15 προσεγγίζουν τη ζωή των προσφύγων μόνο από αυτή τη σκοπιά, θεωρώντας μάλιστα το έργο τους «ένα αμιγώς επιστημονικό πόνημα».

Στρουθοκαμηλίζουν καθώς παραβλέπουν τα όσα έπρατταν την ίδια περίοδο σε υπερθετικό βαθμό όλες οι μυστικές υπηρεσίες των καπιταλιστικών κρατών. Για παράδειγμα, σύμφωνα με τα γραφόμενά τους, τα ογκώδη αρχεία της ΣΤΑΖΙ περιέχουν στοιχεία για περίπου 5 εκατομμύρια πολίτες της ΓΛΔ (από τα οποία μόλις 100 φάκελοι αφορούν Ελληνες)16 και ξεχνούν πως το 1989 στην Ελλάδα στη Χαλυβουργική παραδόθηκαν στην πυρά περίπου 17,5 εκατομμύρια φάκελοι κοινωνικών φρονημάτων των Ελλήνων (εκτός του αγνώστου αριθμού φακέλων που διατηρείται έως σήμερα). Στα καθαρά μαθηματικά αυτό σημαίνει: Ενας φάκελος για κάθε τρίτο πολίτη στη ΓΛΔ, τρεις φάκελοι για κάθε έναν πολίτη στην Ελλάδα.17

Αποκρύπτουν ότι η κανονικότητα στην Ελλάδα την ίδια εποχή ήταν τα πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων που εκδίδονταν από την Αστυνομία ή την Χωροφυλακή για διορισμό στο Δημόσιο, εγγραφή στα πανεπιστήμια, ακόμα και για έκδοση άδειας οδήγησης ή άδεια νεκροθάφτη. Επιπλέον, το συνδικαλιστικό και το σπουδαστικό της Ασφάλειας διέθετε ένα πλήθος από χαφιέδες, προβοκάτορες, απεργοσπάστες και άλλα καλόπαιδα που συνεργάζονταν σε μόνιμη βάση με την αστυνομία, με το αζημίωτο βέβαια.

Οσο για την υποκριτική έγνοια τους για τα στελέχη του ΚΚΕ που υπέστησαν άδικες κατηγορίες, τα σχόλια περιττεύουν. Ασφαλώς οι μεμονωμένες περιπτώσεις, η ζωή του κάθε Ελληνα πολιτικού πρόσφυγα και μέλους του ΚΚΕ με άδικες κατηγορίες δεν είναι καθόλου αδιάφορες, πολύ περισσότερο που σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται κορυφαία ηγετικά στελέχη του ΚΚΕ. Οι πραγματικά άδικες κατηγορίες εναντίον τους από το δικό τους Κόμμα, αλλά και από τα αδελφά κόμματα και τα επακόλουθα δεινά τους χρήζουν πραγματικής διερεύνησης. Ωστόσο, αυτές οι μεμονωμένες περιπτώσεις ακόμα και εάν αφορούν τη ζωή του Γενικού Γραμματέα του ΚΚΕ Νίκου Ζαχαριάδη, δεν μπορούν να γενικεύονται και να αντιστρέφουν την πραγματικότητα για τη ζωή στην προσφυγιά.

Τι να πρωτοθαυμάσει κανείς στο «αμιγώς επιστημονικό πόνημα» των δύο βιβλίων.18

«…Η άφιξη των Ελλήνων πολιτικών προσφύγων υπήρξε από πολλές πλευρές ταραχοποιό γεγονός»,19

«…το ζήτημα της διαχείρισης και εγκατάστασης των προσφύγων στις Λαϊκές Δημοκρατίες γεννούσε έντονη ανασφάλεια και αβεβαιότητα στις κρατικές οντότητες του “Σιδηρού παραπετάσματος…“»,20

«…Εγκατέστησαν τους πρόσφυγες σε περιοχές αγροτικές και απομονωμένες, ώστε οι Ελληνες …να τυγχάνουν ευκολότερης επιτήρησης»,21

«Για να επιβιώσουν οι πολιτικοί πρόσφυγες, απαιτούνταν η ιδεολογική τους υποταγή, η καλλιέργεια μύθων και η αποδοχή πλαστογραφήσεων και παραποιήσεων των γεγονότων»,22

«…το πρόβλημα του ελέγχου και της ασφάλειας αντιμετωπίστηκε καταρχήν με την τοποθέτηση των πρώην ανταρτών στο μακρινό Ουζμπεκιστάν, ώστε να τους κρατήσουν όσο το δυνατόν πιο μακρά από την Ελλάδα, σε ένα περιβάλλον όπου οι συνθήκες επιτήρησης ήταν πιο αποτελεσματικές».23

Αν τα πράγματα όντως ήταν έτσι, τότε γιατί οι χώρες των Λαϊκών Δημοκρατιών δέχτηκαν τους πρόσφυγες και δεν τους επαναπροώθησαν, δεν έστησαν φράγματα για να μην μπορούν να περάσουν, δεν τους έπνιξαν στη θάλασσα κατά τη μεταφορά τους, δεν τους παρέδωσαν στους διώκτες τους, δεν τους έκλεισαν σε δομές όπως γίνεται σήμερα στις «δημοκρατικές κοινωνίες»;

Αντιθέτως τα σύνορα των Λαϊκών Δημοκρατιών ήταν ανοικτά για τον ΔΣΕ κατά τον ηρωικό του αγώνα, παρέχοντάς του παράλληλα υλική και ιατρική βοήθεια. Μετά τη λήξη του οι Λαϊκές Δημοκρατίες της Αλβανίας, της Βουλγαρίας και η ΕΣΣΔ οργάνωσαν τη συγκροτημένη αποχώρηση του κύριου όγκου του Δημοκρατικού Στρατού, κάτω από τη μύτη των ταξικών αντιπάλων του ΔΣΕ και διακινδύνευαν την κρατική τους υπόσταση. Προηγήθηκε κατά τον ίδιο υποδειγματικό τρόπο η μεταφορά των παιδιών.

Η πραγματικότητα της ζωής των πολιτικών προσφύγων

Παρότι οι χώρες υποδοχής δεν πρόλαβαν να επουλώσουν τις δικές τους πληγές, η υποδοχή των προσφύγων ήταν θερμή και καλά οργανωμένη. Αμεσα και απλόχερα τους παρείχαν ό,τι παρείχαν στους κατοίκους τους (εργασία, τροφή, ένδυση, στέγη, παροχές υγείας, σπουδές).24 Σε ελάχιστο χρονικό διάστημα χτίστηκαν για τους πρόσφυγες ολόκληρα χωριά, πολιτείες, σπίτια. Οργανώθηκαν λέσχες, έκδοση Τύπου και βιβλίων στα Ελληνικά, λειτούργησαν ραδιοφωνικοί σταθμοί και εντάχθηκε η εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας στα σχολικά προγράμματα. Ταυτόχρονα έγιναν αποδέκτες των αγαθών της προηγμένης τεχνολογίας, επιστήμης, του πολιτισμού, του αθλητισμού. Με την πάροδο των χρόνων οι Ελληνες πρόσφυγες ταυτίστηκαν με την Ιστορία και τους ανθρώπους αυτών των χωρών, συμμετείχαν στην οικοδόμηση του σοσιαλισμού στις χώρες εκπατρισμού τους.

Θα πρέπει να σημειωθεί πως οι αιχμάλωτοι στρατιώτες από τον ΔΣΕ που βρέθηκαν μαζί με τους μαχητές του ΔΣΕ στις σοσιαλιστικές χώρες έζησαν και σταδιοδρόμησαν χωρίς καμιά διάκριση, ισότιμα, όπως όλοι οι πολιτικοί πρόσφυγες.25

Ωστόσο, παρά τις ευνοϊκές συνθήκες ζωής οι πολιτικοί πρόσφυγες της ένοπλης ταξικής σύγκρουσης στην Ελλάδα δεν επεδίωκαν να παραμείνουν στις φιλόξενες χώρες όπου έκτισαν τη ζωή τους. Πάσχιζαν για την επιστροφή στη χώρα τους.

Με τον επαναπατρισμό τους αντιμετώπισαν ατελείωτα εμπόδια (αργός ρυθμός απονομής ιθαγένειας, μη απόδοση περιουσίας, μη αναγνώριση πτυχίων, κωλυσιεργία στην απόδοση συντάξεών τους από τις σοσιαλιστικές χώρες, ιατρική περίθαλψη μόνο με βεβαίωση από τη Γενική Ασφάλεια ή τη Διεύθυνση της Χωροφυλακής). Η στέρηση της ιθαγένειας σήμαινε πρακτικά εμπόδια. Στη θέση της ταυτότητας τους χορηγήθηκε έγγραφο με ένδειξη «άνευ δικαιώματος για εργασία».

Μόλις το 1982, όταν ψηφίστηκε τελικά ο νόμος για τον επαναπατρισμό, άνοιξε η χαραμάδα για τις αναγκαίες νομοθετικές ρυθμίσεις (ιθαγένειας, περίθαλψης, εργασίας, συντάξεων), που όμως σε πολλές περιπτώσεις έφθασε πρακτικά και τη δεκαετία. Ωστόσο, χάρη στα μορφωτικά και επαγγελματικά εφόδια που απέκτησαν στον σοσιαλισμό, οι πρόσφυγες υπερκέρασαν τα εμπόδια και επανεντάχθηκαν γρηγορότερα από κάθε άλλη ομάδα εκπατρισμένων.

Αντί επιλόγου

Οι πολιτικοί πρόσφυγες και τα παιδιά τους, που επαναπατρίσθηκαν έχοντας την εμπειρία από τη ζωή τους στις σοσιαλιστικές χώρες και το «μέτρο σύγκρισης των δύο συστημάτων», υπερασπίζονται τον σοσιαλισμό που γνώρισαν και τον ηρωικό αγώνα των γονιών τους στις γραμμές του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ. Αρκεί να βρεθεί κανείς στα σπίτια τους, στις παρέες τους, στα γλέντια τους, στους καημούς τους, να επισκεφτεί τις ιστοσελίδες τους26 και θα αντιληφθεί την πραγματική αγάπη που τρέφουν ο ένας για τον άλλον και ειδικά για τις χώρες που γεννήθηκαν και έζησαν. Ολοι τους νοσταλγούν και προβάλλουν τα «πιο ευτυχισμένα χρόνια της ζωής τους στις σοσιαλιστικές χώρες».

Σήμερα η ζωή των πολιτικών προσφύγων του ΔΣΕ στις σοσιαλιστικές χώρες είναι στο στόχαστρο των «παραχαρακτών». Η πλήρης διαστροφή της ιστορικής αλήθειας για τη ζωή τους στις σοσιαλιστικές χώρες είναι συνειδητή προσπάθεια χάλκευσής της, γιατί δεν είναι απλά βίωμα.

Είναι παράδειγμα και οδηγός στη διεθνιστική αλληλεγγύη και συνεισφορά στα επαναστατικά και στα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα των λαών, στα εργατικά και λαϊκά δικαιώματα, στην πάλη ενάντια στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους και υπέρ της φιλίας των λαών για έναν κόσμο απαλλαγμένο από την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο.

Παραπομπές:

  1. https://47news.ru/articles/240081/
  2. Για τους Ελληνες που σπούδασαν στις σοσιαλιστικές χώρες βλέπε την ιστοσελίδα Συλλόγου «Εμείς που σπουδάσαμε στο Σοσιαλισμό» https://studofsoc.wordpress.com/
  3. Χότζα Ενβέρ, Με τον Στάλιν. Αναμνήσεις, «Πορεία», Αθήνα 1980, σ. 94.
  4. Μπαρτζιώτας Βασίλης, «Εισήγηση (πάνω στο 2ο θέμα της 3ης Συνδιάσκεψης του ΚΚΕ) – Η κατάσταση και τα προβλήματα των πολιτικών προσφύγων στις Λαϊκές Δημοκρατίες», στο Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ, Η 3η Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ. 10-14 Οκτώβρη 1950. Εισηγήσεις – Λόγοι – Αποφάσεις, «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα 2010, σ.329. Ο αριθμός αφορά τους πολιτικούς πρόσφυγες, που βρίσκονταν σε όλες τις Λαϊκές Δημοκρατίες και την ΕΣΣΔ, πλην της Γιουγκοσλαβίας.
  5. Υπολογίζεται πως τον δρόμο της προσφυγιάς πήραν συνολικά 130.000 άτομα. Βλ. Σουλτανιά Κατερίνα Χ., Η αποκατάσταση των Ελλήνων επαναπατρισθέντων Πολιτικών Προσφύγων, Πρόγραμμα ερευνών αποδημίας – παλιννόστησης του ελληνικού πληθυσμού, Ομάδα Επεξεργασίας θεμάτων κοινωνικής πολιτικής, Γ.Γ.Α.Ε, Αθήνα Νοέμβριος 1984-1985, σ. 10.
  6. Σουλτανιά Κατερίνα Χ., Η αποκατάσταση των Ελλήνων επαναπατρισθέντων Πολιτικών Προσφύγων, Πρόγραμμα ερευνών αποδημίας – παλιννόστησης του ελληνικού πληθυσμού, ό.π, σ. 69-77.
  7. Κεντρική Επιτροπή Πολιτικών Προσφύγων Ελλάδας (ΚΕΠΠΕ), Απαγορευμένη Πατρίδα, 30 χρόνια, Βουδαπέστη 1979, σ.33.
  8. Σουλτανιά Κατερίνα Χ., Η αποκατάσταση των Ελλήνων επαναπατρισθέντων Πολιτικών Προσφύγων, Πρόγραμμα ερευνών αποδημίας – παλιννόστησης του ελληνικού πληθυσμού, ό.π, σ. 1. Σύμφωνα με τον νόμο «Ελληνες πολιτικοί πρόσφυγες – οι Ελληνες του γένους (ομογενείς ή υπήκοοι) που κατά την διάρκεια εμφυλίου πολέμου από 1-1-1946 έως 31-12-1949 και εξ αιτίας του κατέφευγαν στην αλλοδαπή ως πολιτικοί πρόσφυγες έστω και εάν αποστερήθηκαν ελληνικής ιθαγένειας».
  9. Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, 1949-1976, Γ1 τόμος, «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα 2021, σ.31.
  10. Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, 1949-1976, Γ1 τόμος, ό.π., σ.31-32.
  11. https://www.culture.ru/poems/21383/khorosho
  12. Δορδανάς Στράτος Ν. – Καλογρηάς Βάιος, «Οι ζωές των άλλων. Η Στάζι και οι Ελληνες πολιτικοί πρόσφυγες στην Ανατολική Γερμανία (1949-1989)», «Επίκεντρο», Θεσσαλονίκη 2020 και Δορδανάς Στράτος Ν. – Καλογρηάς Βάιος – Μαραντζίδης Νίκος (επιμέλεια), «Μεταξύ αφοσίωσης και καχυποψίας. Οι Ελληνες πολιτικοί πρόσφυγες και οι κρατικές υπηρεσίες ασφάλειας στις Λαϊκές Δημοκρατίες (1945-1989)», «Αλεξάνδρεια», Αθήνα 2024.
  13. Ο.π.
  14. Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, 1949-1976, Γ1 τόμος, ό.π., σ.437.
  15. Δορδανάς Στράτος Ν. – Καλογρηάς Βάιος, «Οι ζωές των άλλων. Η Στάζι και οι Ελληνες πολιτικοί πρόσφυγες στην Ανατολική Γερμανία (1949-1989)», ό.π., σ.10, 15.
  16. Δορδανάς Στράτος Ν. – Καλογρηάς Βάιος, «Οι ζωές των άλλων. Η Στάζι και οι Ελληνες πολιτικοί πρόσφυγες στην Ανατολική Γερμανία (1949-1989)», ό.π., σ. 111. και Δορδανάς Στράτος Ν. – Καλογρηάς Βάιος, «Οι Ελληνες της Ανατολικής Γερμανίας και η Στάζι», στο Δορδανάς Στράτος Ν. – Καλογρηάς Βάιος – Μαραντζίδης Νίκος (επιμέλεια), «Μεταξύ αφοσίωσης και καχυποψίας. Οι Ελληνες πολιτικοί πρόσφυγες και οι κρατικές υπηρεσίες ασφάλειας στις Λαϊκές Δημοκρατίες (1945-1989)», ό.π., σ. 204.
  17. https://www.protothema.gr/stories/article/1514648/
  18. Δορδανάς Στράτος Ν. – Καλογρηάς Βάιος, «Οι ζωές των άλλων. Η Στάζι και οι Ελληνες πολιτικοί πρόσφυγες στην Ανατολική Γερμανία (1949-1989)», ό.π., σ.10.15.
  19. Δορδανάς Στράτος Ν. – Καλογρηάς Βάιος – Μαραντζίδης Νίκος (επιμέλεια), «Μεταξύ αφοσίωσης και καχυποψίας. Οι Ελληνες πολιτικοί πρόσφυγες και οι κρατικές υπηρεσίες ασφάλειας στις Λαϊκές Δημοκρατίες (1945-1989)», ό.π., σ. 14.
  20. Δορδανάς Στράτος Ν. – Καλογρηάς Βάιος – Μαραντζίδης Νίκος (επιμέλεια), «Μεταξύ αφοσίωσης και καχυποψίας. Οι Ελληνες πολιτικοί πρόσφυγες και οι κρατικές υπηρεσίες ασφάλειας στις Λαϊκές Δημοκρατίες (1945-1989)», ό.π., σ. 18.
  21. Ο.π., σ. 19.
  22. Μποντίλα Μαρία, «Η πολιτική του ΚΚΕ στην αναγκαστική του υπερορία: Πρακτικές ελέγχου και επιβολής», στο «Μεταξύ αφοσίωσης και καχυποψίας. Οι Ελληνες πολιτικοί πρόσφυγες και οι κρατικές υπηρεσίες ασφάλειας στις Λαϊκές Δημοκρατίες (1945-1989)», ό.π., σ. 30.
  23. Ο.π., σ. 19.
  24. «Μαίρη Ζιώγα», «Ριζοσπάστης», Τετάρτη 28 Οκτώβρη 1998.
  25. Κόκκορη Γεωργία Π., «Αιχμάλωτοι αξιωματικοί και οπλίτες του Κυβερνητικού Στρατού στην Τασκένδη της ΕΣΣΔ, 1949-1956», Διπλωματική Εργασία, Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πολιτική Επιστήμη και Ιστορία», Αθήνα τ.χ.
  26. https://www.facebook.com/politikoi.prosfigoi/?locale=el_GR

ΛΑΡΙΣΑ : Εκδήλωση για την 9 Μάη 1945 στο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης

Νέα Παραρτημάτων 14 Μαΐου, 2025

«Όταν πυκνώνει το «σκοτάδι», ανάβουμε τη φλόγα που το διαλύει! Σοσιαλισμός Για να νικήσει το δίκιο των λαών!», ήταν το θέμα της εκδήλωσης που συνδιοργάνωσαν το το παράρτημα Λάρισας της ΠΕΑΕΑ – ΔΣΕ και ο σύλλογος «ΕΜΕΙΣ ΠΟΥ ΣΠΟΥΔΑΣΑΜΕ ΣΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ», το απόγευμα της Τρίτης 13 Μάη,, στο κτίριο του Μουσείου Εθνικής Αντίστασης.

Κεντρικός ομιλητής ήταν ο βουλευτής Λάρισας του ΚΚΕ Γιώργο Λαμπρούλης, όπου και μίλησε για την 9η Μάη 1945 και τη συμπλήρωση 80 χρόνων, από την Αντιφασιστική νίκη των λαών με την άνευ όρων παράδοση των χιτλερικών στρατευμάτων.

«Σε αυτή την ιστορική στιγμή κυρίαρχο ρόλο στην εξέλιξη αυτή ήταν ο Κόκκινος Στρατός και σε αυτή την κατεύθυνση αναδεικνύουμε στη σημερινή μας εκδήλωση, την επικαιρότητα του σοσιαλισμού σε αντικαπιταλιστική και αντιμονοπωλιακή κατεύθυνση κόντρα στην παραχάραξη της ιστορίας που επιχειρείται ως επίσημη γραμμή της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξισώνοντας τον φασισμό με τον κομμουνισμό», ανέφερε μεταξύ άλλων σε δηλώσεις του ο κ. Λαμπρούλης.

Πριν την ομιλία του βουλευτή του ΚΚΕ, παρουσιάστηκαν δύο βίντεο στην κατάμεστη από κόσμο αίθουσα εκδηλώσεων του μουσείου.

‹  Older posts Newer posts  ›