Ξεχωριστό ήταν το διήμερο εκδηλώσεων προς τιμήν των 80 χρόνων από την ίδρυση του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας που διοργάνωσε το Σαββατοκύριακο 22-23 Αυγούστου η Επιτροπή Περιοχής Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης του ΚΚΕ.
Με σύνθημα «Θυσία και τόλμη για τη Νίκη, για τον Σοσιαλισμό», μέλη και φίλοι του ΚΚΕ και της ΚΝΕ από όλη την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη αντάμωσαν στο Δασικό Χωριό Ξάνθης και στη γύρω περιοχή της Χαϊντού, που για ένα διάστημα αποτέλεσε έδρα της 7ης Μεραρχίας του ΔΣΕ. Ενα διήμερο πλούσιο σε ιστορική γνώση, εκδηλώσεις, πεζοπορία στα μονοπάτια και στα πεδία των μαχών, βιβλιοπαρουσίαση, δραστηριότητες για τις μικρότερες ηλικίες και λαϊκό γλέντι.
Οι εκδηλώσεις στη Χαϊντού ολοκληρώθηκαν την Κυριακή με ομιλία του Δημήτρη Γόντικα, μέλους της ΚΕ του ΚΚΕ, ο οποίος στάθηκε στην τεράστια παρακαταθήκη του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, στα συμπεράσματα που προκύπτουν από τη μελέτη της τρίχρονης εποποιίας του, τη στρατηγική πείρα που αντλεί το ΚΚΕ για τις σημερινές συνθήκες όξυνσης των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών και της πολεμικής προετοιμασίας μπροστά στις μεγάλες αναμετρήσεις που ωριμάζουν. (βλ. ανάρτηση με αναλυτικά αποσπάσματα από την ομιλία)
Να αναγνωριστεί το Ανω Καρυόφυτο ως μαρτυρική κοινότητα
Πρώτος σταθμός του διημέρου ήταν το μεσημέρι του Σαββάτου το Καρυόφυτο, όπου πραγματοποιήθηκε εκδήλωση και κατάθεση στεφάνων στο μνημείο των κατοίκων που σφαγιάστηκαν από τα βουλγαρικά φασιστικά στρατεύματα κατοχής τον Σεπτέμβρη του 1944.
Στην εκδήλωση μίλησε ο Διονύσης Κλάδης, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ και Γραμματέας της ΕΠ Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης, εκφράζοντας την πλήρη στήριξη του ΚΚΕ στο δίκαιο αίτημα για την επίσημη αναγνώριση του Ανω Καρυόφυτου ως μαρτυρικής κοινότητας.
Οπως τόνισε, «η αναγνώριση αυτή, πέρα από ηθική δικαίωση των άγρια σφαγιασθέντων, θα είναι κι ακόμα ένα λιθαράκι στην προσπάθεια να αντιμετωπιστεί η διαστρέβλωση της Ιστορίας του τόπου μας την κρίσιμη δεκαετία του 1940», ώστε να μη σβήσουν από τη συλλογική μνήμη οι θηριωδίες της τριπλής Κατοχής και ο εγκληματικός χαρακτήρας του φασισμού – ναζισμού.
Ο Δ. Κλάδης αναφέρθηκε εκτενώς στη σφαγή του Ανω Καρυόφυτου στις 9 Σεπτέμβρη 1944. Με το πρόσχημα των αντιποίνων, ισχυρές βουλγαρικές δυνάμεις κατοχής περικύκλωσαν το χωριό. Συγκέντρωσαν τους κατοίκους, λεηλάτησαν και πυρπόλησαν τα σπίτια και στη συνέχεια οδήγησαν τους κρατούμενους σε διάφορα σημεία του χωριού – στο σχολείο, στην εκκλησία, στο «καραγάτσι» και στην «αχλαδιά του Κασαπάκη» – όπου τους εκτέλεσαν ομαδικά.
Συνολικά σφαγιάστηκαν 35 κάτοικοι του χωριού και ο Βούλγαρος πρόεδρος της κοινότητας, ενώ από τη θηριωδία δεν γλίτωσαν ούτε γυναίκες και βρέφη λίγων μηνών. Η σφαγή του Ανω Καρυόφυτου, σημείωσε, αποτελεί σημείο αναφοράς για τις νεότερες γενιές, για να μαθαίνουν τι υπέφερε ο λαός της Ξάνθης από τη βουλγαρική φασιστική κατοχή και τη βαρβαρότητα του φασισμού – ναζισμού.
«Το ΚΚΕ σέβεται και τιμά τις θυσίες των κατοίκων του Ανω Καρυόφυτου, που πλήρωσε βαρύ τίμημα από την κατοχική θηριωδία (…) Είναι το κόμμα που στάθηκε αιμοδότης και ψυχή των αγώνων του λαού μας, ο οποίος συσπειρωμένος στο ΕΑΜ – ΕΛΑΣ αντιπάλεψε νικηφόρα, με το όπλο στο χέρι, τις φασιστικές ορδές και στην περιοχή μας αλλά και σε ολόκληρη τη χώρα», σημείωσε.
Συνδέοντας τα διδάγματα εκείνης της περιόδου με τις σημερινές εξελίξεις, υπογράμμισε:
«Οι αιτίες που οδήγησαν στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο βρίσκονται στους ανταγωνισμούς των καπιταλιστικών κρατών για το μοίρασμα των αγορών και των σφαιρών επιρροής, των δρόμων μεταφοράς εμπορευμάτων και Ενέργειας. Στον βωμό των ίδιων συμφερόντων θυσιάζονται και σήμερα χιλιάδες ανθρώπινες ζωές, ισοπεδώνονται πόλεις και υποδομές στα πολεμικά μέτωπα στην Ουκρανία, στην Παλαιστίνη, στη Μέση Ανατολή και αλλού. Σήμερα φαντάζει πιο πιθανό από ποτέ το ενδεχόμενο οι ανταγωνισμοί των ιμπεριαλιστών να οδηγήσουν σε έναν Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με ανυπολόγιστες συνέπειες για τους λαούς».
«Το Κόμμα μας βαδίζει στις αναμετρήσεις του αύριο πιο έμπειρο, έχοντας στη φαρέτρα του τα πολύτιμα διδάγματα της Ιστορίας. Ο αρνητικός συσχετισμός δυνάμεων δεν μας αποθαρρύνει, γιατί γνωρίζουμε ότι θα ανατραπεί. Ο μύθος της “παντοδυναμίας” των ιμπεριαλιστών, της “αιωνιότητας” των συμμαχιών τους καταρρέει καθημερινά μπροστά στα μάτια των λαών. Τα αξεπέραστα αδιέξοδα του συστήματος γεννούν και τις δυνατότητες για να βγουν και πάλι οι λαοί ορμητικά στο προσκήνιο της Ιστορίας, όπως έγινε την ηρωική δεκαετία του ’40.
Με το αίμα των καλύτερων παιδιών του, το Κόμμα μας έχει αποδείξει την αφοσίωσή του στο δίκιο του λαού και σήμερα πορεύεται με έναν και μόνο σκοπό: Να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις των καιρών, να είμαστε πανέτοιμοι στο κάλεσμα της Ιστορίας για τον σοσιαλισμό – κομμουνισμό!», ανέφερε κλείνοντας.
Νωρίτερα, σύντομο χαιρετισμό απηύθυνε ο πρόεδρος της Δημοτικής Κοινότητας Καρυοφύτου, Διαμαντής Σερεφιάς, ο οποίος καλωσόρισε τους συγκεντρωμένους, ενώ αναφέρθηκε στον πολύχρονο αγώνα των κατοίκων και του λαού της περιοχής για την αναγνώριση του χωριού ως μαρτυρικού τόπου.
Ιστορική γνώση και πολύμορφες δραστηριότητε
Το απόγευμα το επίκεντρο των εκδηλώσεων μεταφέρθηκε στο Δασικό Χωριό, με ένα πλούσιο πρόγραμμα αφιερωμένο στην Ιστορία και τη δράση του ΔΣΕ στην Ανατολική Μακεδονία – Θράκη.
Ξεχωριστή θέση είχαν οι δραστηριότητες για μαθητές. Μέσα από παιχνίδι «κρυμμένου θησαυρού» με γρίφους γύρω από τον ΔΣΕ και άλλα παιχνίδια οι μαθητές γνώρισαν πλευρές της τρίχρονης εποποιίας. Παράλληλα ήρθαν σε επαφή με ένα από τα ισχυρά όπλα του ΔΣΕ: Την ιδεολογική – πολιτική δουλειά μέσα στις συνθήκες της σκληρής ταξικής αναμέτρησης, που αποτέλεσε κρίσιμο στήριγμα του στρατιωτικού και πολιτικού αγώνα και συνέβαλε στην αντοχή και το υψηλό φρόνημα των μαχητών και μαχητριών του.
Πλούσια ιστορικά στοιχεία για την ανάπτυξη και τη δράση του ΔΣΕ στην Ανατολική Μακεδονία – Θράκη παρουσίασε ο Γιώργος Παπαδόπουλος, πρόεδρος του Παραρτήματος Ξάνθης της ΠΕΑΕΑ – ΔΣΕ, αναδεικνύοντας το μέγεθος της ένοπλης ταξικής αναμέτρησης στην περιοχή.
Από τις πρώτες ανταρτοομάδες, που συγκροτήθηκαν την άνοιξη του 1946 με ισχυρότερο πυρήνα στον Εβρο, η δράση εξαπλώθηκε σταδιακά στη Ροδόπη, στην Ξάνθη, στην Καβάλα και στη Δράμα. Στις 26 Ιούνη 1946, στη Δαδιά Σουφλίου, καταγράφεται το πρώτο χτύπημα των ανταρτοομάδων στην Ανατ. Μακεδονία – Θράκη, ενώ τον Δεκέμβρη συγκροτήθηκε το Αρχηγείο Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης.
Ο Γ. Παπαδόπουλος στάθηκε στις μεγάλες μάχες και επιχειρήσεις στη Χαϊντού, στην Κομοτηνή, στην Ξάνθη, στο Σουφλί και στο Διδυμότειχο, όπως και στις ελεύθερες περιοχές της Ροδόπης και της Ξάνθης. Ιδιαίτερο στοιχείο αποτελεί η συμμετοχή περίπου 2.500 κατοίκων της μουσουλμανικής μειονότητας στις γραμμές του ΔΣΕ. Τον βαρύ φόρο αίματος αποτυπώνουν τα στοιχεία από το λεύκωμα «Επεσαν για τη ζωή»: Οι νεκροί μαχητές και μαχήτριες του ΔΣΕ από την Ανατ. Μακεδονία – Θράκη έφτασαν τους 3.224. Από αυτούς, 2.529 ήταν από τον Εβρο, 340 από τη Ροδόπη, 160 από τη Δράμα, 115 από την Καβάλα και τη Θάσο και 80 από την Ξάνθη. Το 12% των νεκρών ήταν γυναίκες. Ακολούθησε η προβολή βίντεο για το λεύκωμα «Απόστολος Μουσούρης – Φωτογραφίζοντας τον ΔΣΕ».
Ο Πολιτικός Επίτροπος στον ΔΣΕ
Στον ιδιαίτερο ρόλο των Πολιτικών Επιτρόπων στον ΔΣΕ, στην πολιτική διαπαιδαγώγηση, στην εμψύχωση και τη διαμόρφωση συνειδητών μαχητών και μαχητριών επικεντρώθηκε στη συνέχεια η εκδήλωση – βιβλιοπαρουσίαση της έκδοσης της «Σύγχρονης Εποχής»: «Ο Πολιτικός Επίτροπος στον ΔΣΕ» της Φ. Τόλια, με ομιλητή τον Σάκη Βαρδαλή, μέλος του ΓΠ Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης του ΚΚΕ.
Όπως αναδείχθηκε, η ιδεολογικοπολιτική δουλειά αποτελούσε αναπόσπαστο τμήμα της στρατιωτικής δράσης. Ακόμα και στις δυσκολότερες συνθήκες πραγματοποιούνταν πολιτικά μαθήματα, ενώ αναπτύχθηκε πλούσια εκδοτική και μορφωτική δραστηριότητα με βιβλία, έντυπα, ραδιοφωνικές εκπομπές, διαλέξεις και ομιλίες. Για την οργάνωσή της λειτουργούσε ειδικό Γραφείο Διαφώτισης στο Γενικό Αρχηγείο.
Ο θεσμός του Πολιτικού Επιτρόπου καθιερώθηκε από τα τέλη του 1947 σε ολόκληρη τη διοικητική ιεραρχία του ΔΣΕ, από το Γενικό Αρχηγείο μέχρι τη διμοιρία. Ο Πολιτικός Επίτροπος είχε ευθύνη για την πολιτική ενημέρωση, το ηθικό και την πειθαρχία των μαχητών, αλλά και για καθημερινές ανάγκες, όπως η σίτιση, η ένδυση, η υπόδηση και η υγεία. Σκοπός ήταν ο κάθε μαχητής να γνωρίζει «γιατί πολεμά», ποιες κοινωνικές δυνάμεις συγκρούονται και ποιος είναι ο σκοπός του αγώνα
Συνολικά 82 Πολιτικοί Επίτροποι υπηρέτησαν ή κατάγονταν από την Ανατολική Μακεδονία – Θράκη, ανάμεσά τους 11 γυναίκες, ενώ 40 από τους 82 έπεσαν στα πεδία των μαχών. Συνολικά στον ΔΣΕ περίπου ένας στους τέσσερις Πολιτικούς Επιτρόπους έπεσε νεκρός, στοιχείο ενδεικτικό της θέσης τους στην πρώτη γραμμή, του προσωπικού παραδείγματος και της αυτοθυσίας τους.
Στον χώρο της κατασκήνωσης παρουσιάστηκε επίσης έκθεση με στοιχεία και ονόματα Πολιτικών Επιτρόπων που έδρασαν ή κατάγονταν από την Ανατολική Μακεδονία – Θράκη και έπεσαν στα πεδία των μαχών.
Η πρώτη μέρα έκλεισε με λαϊκό γλέντι από τους Χασάν Οβαλί, Ακη Καρακασίδη και Μπαρίς Οβαλί. Η αρχή έγινε με ένα μικρό αφιέρωμα στο αντάρτικο τραγούδι, με τον Υμνο του ΕΑΜ και τα «Μαλλιά Σγουρά» να δίνουν το έναυσμα για τους πρώτους χορούς, ενώ το γλέντι συνεχίστηκε με κέφι μέχρι αργά.
Στα χνάρια που βάδισαν οι μαχητές και οι μαχήτριες του ΔΣΕ
Το πρωί της Κυριακής, μέλη και φίλοι του ΚΚΕ και της ΚΝΕ πήραν τον δρόμο για το ύψωμα της Χαϊντού, στα περίπου 1.608 μέτρα. Μέσα σε μια εντυπωσιακή διαδρομή ανάμεσα σε πυκνά δάση οξιάς και κωνοφόρων, περπάτησαν στα ίδια χώματα όπου πριν από οκτώ δεκαετίες βάδισαν και πολέμησαν οι μαχητές και οι μαχήτριες του ΔΣΕ.
Η ίδια η διαδρομή έφερνε πιο κοντά στις τεράστιες δυσκολίες μέσα στις οποίες δόθηκε ο αγώνας. Ιδιαίτερη συγκίνηση προκαλούσε η σκέψη ότι μαχητές του ΔΣΕ, με ελάχιστα μέσα και εξοπλισμό, πραγματοποίησαν μέσα στον χειμώνα εξαντλητικές πορείες από τον Εβρο μέχρι το Βίτσι και τον Γράμμο για να ενισχύσουν τις μάχες εκεί. Φτάνοντας στο ύψωμα, οι συμμετέχοντες γνώρισαν από κοντά την τοπογραφία των μαχών και ενημερώθηκαν για τη μάχη της 23ης Αυγούστου 1947. Εκεί, από βλήμα, σκοτώθηκαν ενώ βρίσκονταν στην πρώτη γραμμή ο Παναγιώτης Αρελάκης (Νιόνιος), ο Βαγγέλης Κατμερίδης (Φλέσσας) και ο Νίκος Αλεπούλιας (Σαράφης), στελέχη της διοίκησης των δυνάμεων του ΔΣΕ.
Το διήμερο ολοκληρώθηκε με το σκετς «Ο Φαντασιόπληκτος», που εντοπίστηκε σε αρχειακό υλικό σχετικό με την 7η Μεραρχία του ΔΣΕ. Την επιμέλειά του είχε ο Απόστολος Σοφιανός, συμμετείχαν νεολαίοι κατασκηνωτές, ενώ τους ρόλους ερμήνευσαν οι ερασιτέχνες ηθοποιοί Παναγιώτης Γκουλής και Γιώργος Ζαφειρίου.
Μέσα από το σκετς αναδείχθηκε ξανά η αναπόσπαστη ιδεολογική – πολιτική δουλειά μέσα στις συνθήκες της σκληρής ταξικής σύγκρουσης. Σε όλη τη διάρκεια του διημέρου λειτουργούσε επίσης έκθεση βιβλίου της «Σύγχρονης Εποχής».
Απ’ τα βουνά της Θράκης και της Μακεδονίας, χαράζουμε τον δρόμο της νέας κοινωνίας
Ξεχωριστή παρουσία είχαν σε όλο το διήμερο οι μικροί φίλοι του «Κόκκινου Αερόστατου», με αθλοπαιδιές, βιβλιοαναμέτρηση και πολύμορφες δραστηριότητες, καθώς και με την παρουσίαση της έκδοσης «Η ιστορία της θύελλας – ΔΣΕ 1946 – 1949» από την Αμαλία Κασαπαντωνίου, μέλος του ΓΠ Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης.
Μια από τις πιο όμορφες στιγμές ήρθε το βράδυ του Σαββάτου, όταν οι μικροί φίλοι ανέβηκαν στη σκηνή και παρουσίασαν τραγουδώντας τα δύο πρώτα τραγούδια της Κεντρικής και της Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης που διακρίθηκαν στον μουσικό διαγωνισμό της φετινής Παιδικής Κατασκήνωσης, στο πλαίσιο της 35ης Αντιιμπεριαλιστικής Κατασκήνωσης της ΚΝΕ, επίσης αφιερωμένης στα 80 χρόνια από την ίδρυση του ΔΣΕ.
Οι παιδικές φωνές έδωσαν ξεχωριστό τόνο στην εκδήλωση και το σύνθημα «Απ’ τα βουνά της Θράκης και της Μακεδονίας χαράζουμε τον δρόμο της νέας κοινωνίας» αντήχησε δυνατά, μέσα σε θερμό χειροκρότημα.
Οι μικροί φίλοι έφυγαν από το διήμερο στη Χαϊντού με νέες εικόνες, γνώσεις και εμπειρίες στις αποσκευές τους, μαζί με ένα ιδιαίτερο αναμνηστικό: Τη φωτογραφία από το μεγάλο «Δ» που είχαν σχηματίσει εκατοντάδες παιδιά από όλη την Ελλάδα στην κατασκήνωση της ΚΝΕ στο Βίτσι και, στην πίσω πλευρά, τον Όρκο του μαχητή του ΔΣΕ.
