Όταν αποφασίσαμε να οργανώσουμε την εκδρομή στα χώματα που βάδισε ο ΔΣΕ στην Πελοπόννησο στο πλαίσιο της συμπλήρωσης 80 χρόνων από την ίδρυσή του, όλοι αρχίσαμε να σκαλίζουμε στα αρχεία του «Ριζοσπάστη», στο Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, να βρούμε λίγα περισσότερα στοιχεία για τα σημεία που θα επισκεπτόμασταν: Γύθειο, Σπάρτη, Ταΰγετος, Άγιοι Ανάργυροι Λακωνίας, Τρίπολη. Όμως αυτή η επίσκεψη ήταν κάτι περισσότερο από μια εκδρομή με ιστορικό περιεχόμενο.
Ήταν ένα συμπυκνωμένο μάθημα, μάθημα πολιτικό – ιδεολογικό, που μας ανέβασε όλους ένα μπόι ψηλότερα, μας έδωσε έμπνευση και δύναμη για τις μάχες που έρχονται.
Σε κάθε μέρος που επισκεφτήκαμε, μας υποδέχτηκαν οι σύντροφοί μας από τις περιοχές και μας έκαναν ξενάγηση. Μας είπαν την ξεχωριστή ιστορία του κάθε τόπου, του κάθε χωριού, του κάθε μνημείου, κάθε σημείου κράτησης και βασανισμών των μαχητών, βάζοντας ο καθένας τη δική του προσωπική πινελιά. Ακούσαμε για τις ιστορίες των τόπων αυτών με τρόπο που δεν μπορεί να αποτυπωθεί σε λίγες γραμμές.
Με λόγια απλά, μεστά, που κάθε ιστορία συμπυκνώνει τον ηρωισμό, τη θυσία, την ανιδιοτέλεια των μαχητών του ΔΣΕ, των κομμουνιστών. Όπως οι ιστορίες του συντρόφου Δήμου Λεβεντάκη που μας συνόδεψε την πρώτη μέρα στις φυλακές Γυθείου και Σπάρτης.
Θα μείνει χαραγμένη στη μνήμη μας η ιστορία του φαντάρου που αποτυπώνει τις τεράστιες ελλείψεις σε όπλα και πυρομαχικά που είχε ο ΔΣΕ απέναντι στον πάνοπλο εθνικό στρατό.
Έναν μαχητή του ΔΣΕ που δεν είχε πάει φαντάρος, μετά τις εξορίες και τις φυλακίσεις τον καλούν στο στρατό. Σε εκπαιδευτική βολή με οπλοπολυβόλο, αφού ρίχνουν πρώτα «καταβολή», λένε μετά στους φαντάρους να ρίξουν «κατά ριπάς».
Αυτός συνηθισμένος από το αντάρτικο ρίχνει μία – μία. Ο λοχαγός πάει και του ρίχνει μια κλωτσιά και τον ρωτάει «γιατί δε ρίχνεις κατά ριπάς;». Κι αυτός απαντάει: «Εμείς δεν είχαμε σφαίρες, αν χρειαζόταν να ρίξω τρεις θα τις έριχνα, αν χρειαζόταν να ρίξω μία, μία θα έριχνα». Τότε ο λοχαγός λέει στον ανώτερό του: «Αυτούς πολεμούσαμε».
Πρώτος σταθμός οι φυλακές Γυθείου. Εκεί που στις 22 Μαρτίου 1947 πάνοπλοι χιτοσυμμορίτες ξεχύθηκαν και εκτέλεσαν ομαδικά 31 κρατουμένους αγωνιστές. Άλλους 8 εκτέλεσαν αφού τους απήγαγαν από τα κρατητήρια της Χωροφυλακής. Είχε προηγηθεί τα Χριστούγεννα του ‘46 καλά οργανωμένη επίθεση των χιτοτρομοκρατών στους 300 κρατουμένους της ίδιας φυλακής, οι οποίοι σώθηκαν μόνο και μόνο χάρη στα μέτρα αυτοπροστασίας που είχαν λάβει.
Δεύτερος σταθμός οι φυλακές της Σπάρτης. Εκεί που στις μαύρες σελίδες της Ιστορίας των αγώνων του λαού μας έχουν καταγραφεί οι επιθέσεις χωροφυλάκων ενάντια στους κρατουμένους στις φυλακές της Σπάρτης στις 13 Απρίλη 1948, όπου οι χωροφύλακες σε έξαλλη κατάσταση από τον θάνατο του διοικητή τους από νάρκη, εισέβαλαν στα κελιά των κρατουμένων αγωνιστών πυροβολώντας με αυτόματα και επαναληπτικά όπλα και σκότωσαν 25 κρατουμένους ενώ τραυμάτισαν σοβαρά άλλους 5.
Μεγάλωσε η περηφάνια μας μέσα από την ιστορική αναδρομή των δύο πολύ καλά σχεδιασμένων απελευθερώσεων κρατούμενων από τις φυλακές. Συγκεκριμένα: Στις 20/02/1948, τμήμα του Αρχηγείου Πάρνωνα, αφού απομόνωσε την πόλη του Γυθείου -ανατίναξε τη γέφυρα Βασιλοποτάμου και απέκοψε τις τηλεφωνικές επικοινωνίες- χτύπησε τη φρουρά του κυβερνητικού στρατού στο Γύθειο και απελευθέρωσε από τις φυλακές Γυθείου 40 αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης που όλοι κατατάγησαν στον Δημοκρατικό Στρατό.
Τη νύχτα της 12ης προς 13 του Φλεβάρη 1947, τμήμα 150 ανταρτών χτύπησε αιφνιδιαστικά τη φρουρά των φυλακών Σπάρτης και απελευθέρωσε 240 πολιτικούς κρατούμενους, οι 170 από τους οποίους εντάχθηκαν στον ΔΣΕ. Είναι παράδειγμα πολύ καλά σχεδιασμένης ενέργειας που περιέχει το χαρακτηριστικό στοιχείο του αιφνιδιασμού, αφού την ώρα της απελευθέρωσης ομάδες μαχητών του Δημοκρατικού Στρατού προέβησαν σε παραπλανητικές κρούσεις σε άλλα σημεία, στο κέντρο και στη νοτιοδυτική πλευρά της πόλης, όπου καθήλωσαν τμήματα του κυβερνητικού στρατού και της Χωροφυλακής.
Όπως γράφει ο Νίκος Μπελογιάννης: «Η επιχείρηση της Σπάρτης μπορεί εδώ να αναφερθεί σαν ένα καλό παράδειγμα από την πλευρά 1) της καλής εκλογής του στόχου 2) της συγκέντρωσης πάνω σ’αυτόν πολύ υπέρτερων δυνάμεων, με ταυτόχρονη απασχόληση και σύγχυση σ’ όλους τους άλλους τομείς της εχθρικής διάταξης 3) της παραπλάνησης του εχθρού και 4) του αιφνιδιασμού».
Ενώ άλλη μια πλευρά που τόνισε ο σύντροφος Δημήτρης Μαστρογιαννόπουλος, που μας υποδέχτηκε και έκανε την ιστορική αναδρομή, ήταν η σημασία ύπαρξης του Κόμματος και μέσα στις φυλακές. Όπως τόνισε χαρακτηριστικά, «είχαμε Κομματική Οργάνωση και ανάμεσα στους φυλακισμένους γνώριζαν για το σχέδιο της απόδρασης δύο κομματικά μέλη. Αν δεν υπήρχε η Κομματική Οργάνωση, ίσως το εγχείρημα να μην είχε πετύχει».
Μετά από την επίσκεψη στις δύο αυτές φυλακές, ξεκινήσαμε για τον τρίτο σταθμό της περιήγησής μας, τον Ταΰγετο. Δυστυχώς ο δρόμος για το μνημείο της 3ης Μεραρχίας του ΔΣΕ ήταν κλειστός λόγω κατολίσθησης και δεν καταφέραμε να φτάσουμε. Όμως κάναμε περιήγηση στο ανταρτοχώρι Τρύπη, περπατήσαμε σε σημεία που ήταν «ελεύθερες περιοχές».
Στην Τρύπη, τη «μικρή Μόσχα» όπως είχε ονομαστεί το χωριό την περίοδο της Κατοχής που έδωσε τα καλύτερα παιδιά του στον απελευθερωτικό αγώνα που διεξήγαγε το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και αργότερα ο ΔΣΕ, έγινε σύντομη εκδήλωση. Ανάμεσα στα άλλα, παρουσιάστηκαν ενδεικτικά ιστορικά ντοκουμέντα από το Αρχείο Ιστορίας του Κόμματος, φωτογραφίες εκτελεσμένων μαχητών.
Ακολούθησε η κατάθεση λουλουδιών από τον Νίκο Μπουκουβάλα, γραμματέα της ΤΟ Ενέργειας – Νερού, στο μνημείο για τους 49 αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης και του ΔΣΕ που έχει στηθεί στον κήπο ενός σπιτιού από προσφορές των συγχωριανών τους.
Η δεύτερη μέρα ξεκίνησε με επίσκεψη στο χωριό Άγιοι Ανάργυροι, το χωριό της «κόκκινης δασκάλας» Αθηνάς Μπενέκου. Ενός γυναικείου στελέχους του ΚΚΕ και του ΔΣΕ, που αναδείχθηκε μέσα στη φωτιά της ταξικής πάλης, που υπερασπίστηκε τη δράση της και τη στάση της στα χρόνια της Αντίστασης και του Δημοκρατικού Στρατού, την κομματική της ιδιότητα και τις καθοδηγητικές της ευθύνες, μπροστά στους στρατοδίκες, μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα.
Με συγκίνηση ακούσαμε τα τελευταία της λόγια, όπως μας τα αφηγήθηκε μέσα από την ιστορική αναδρομή η Λένα Φωτάκου, αυτά που φώναξε δυνατά λίγο πριν την τουφεκίσει το εκτελεστικό απόσπασμα στις 8/12/1947: «Εδώ, στον τόπο που τον ποτίζετε με το αίμα μου, αύριο θα ‘ρχονται τα παιδιά σας να τον ραίνουν με λουλούδια. Ζήτω το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας». Στο μνημείο της κόκκινης δασκάλας κατέθεσε λουδούδια ο Νίκος Καμπουρούδης, μέλος της ΤΕ Μετάλλου.
Στη συνέχεια αναχωρήσαμε για Τρίπολη. Πρώτος σταθμός το Δικαστικό Μέγαρο Τρίπολης. Δεν υπάρχουν λόγια να περιγράψουν τα συναισθήματά μας όταν αντικρίζαμε στους τοίχους των φυλακών του υπογείου τα σημειώματα των κρατούμενων που είναι ακόμα χαραγμένα.
Με πολλή συγκίνηση συνεχίσαμε για την τελευταία στάση, στον Άη Θανάση και το μνημείο που έχει στηθεί από το ΚΚΕ για τους εκτελεσθέντες του Έκτακτου Στρατοδικείου Τρίπολης 1947 – 1949, γνωστού και ως «θανατοδικείου» λόγω του μεγάλου αριθμού θανατικών καταδικών που εξέδωσε σε όλη τη διάρκεια της λειτουργίας του.
Με λίγα και μεστά λόγια η Κωνσταντίνα Τσίρου, πρόεδρος του Παραρτήματος Αρκαδίας της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ, μας είπε την ιστορία του τόπου αυτού. Εκεί στον χώρο αυτό αντικρίσαμε το σημείο όπου γίνονταν οι εκτελέσεις. Μας έπιασε ρίγος όταν συνειδητοποιήσαμε ότι κάτω από τα χώματα θάβονταν και ίσως βρίσκονται ακόμα θαμμένοι σύντροφοί μας. Πως όταν σκάβανε βρίσκανε οστά.
Συγκινηθήκαμε όταν ακούσαμε την ιστορία με το γαρυφαλέλαιο -όταν δηλαδή σε τσάπισμα ξαφνικά άρχισε να μυρίζει γαρυφαλέλαιο κι έτσι συγγενείς κατάλαβαν ότι είναι θαμμένος εκεί ο δικός τους άνθρωπος, αφού είχε πρόβλημα με το δόντι του και κουβαλούσε πάντα μαζί του ένα μπουκαλάκι. Όταν αυτό έσπασε κατάλαβαν πως είναι αυτός…
Στη συνέχεια έγινε ομιλία από τον Αντώνη Σταμέλο, μέλος του ΤΓ της ΤΕ Μετάλλου της ΚΟ Αττικής, για τα βασικά συμπεράσματα της πάλης του ΔΣΕ και το πώς αυτά μπορούν να ενισχύσουν τη σημερινή μας δράση.
Η σύντομη αυτή περιήγηση έκλεισε με λίγα γαρύφαλλα να ραίνουν «τον τόπο τούτο» που ποτίστηκε με το αίμα της Αθηνάς Μπενέκου και των άλλων συντρόφων μας και την κατάθεση λουλουδιών από τον Γιάννη Κονδύλη, μέλος του ΤΓ της ΤΕ Μετάλλου.
Έκλεισε με υψωμένες τις γροθιές και τα συνθήματα να ηχούν δυνατά: «Ένας αιώνας αγώνας και θυσία το ΚΚΕ στην πρωτοπορία» – «ΕΑΜ – ΕΛΑΣ – ΕΠΟΝ – ΟΠΛΑ – ΔΣΕ δόξα και τιμή στο ΚΚΕ».
Τις ώρες αυτές που περπατήσαμε σε αυτά τα χώματα πήραμε μια μικρή γεύση από την ηρωική πορεία του ΔΣΕ στην Πελοπόννησο. Φύγαμε με ερεθίσματα για παραπέρα μελέτη – γι’ αυτό και με μεγάλο ενδιαφέρον προμηθευτήκαμε τις εκδόσεις που έχει επεξεργαστεί η Επιτροπή Περιοχής Πελοποννήσου.
Επιστρέφουμε γεμάτοι περηφάνια για το ηρωικό μας Κόμμα, αλλά και γεμάτοι ευθύνη ως συνεχιστές αυτής της γενιάς. Πήραμε δύναμη και έμπνευση για τις μεγάλες μάχες που έχουμε μπροστά μας. Και δώσαμε υπόσχεση ότι τη μάχη αυτή θα τη δώσουμε μέχρι τέλους.
Όπως έκλεισε και ο Αντώνης Σταμέλος την ομιλία του: «Είμαστε εδώ για να γεννούν τα σκοτάδια λάμψη, μέσα από την ταξική πάλη. Είμαστε εδώ γιατί είναι χρέος μας απέναντι στους χιλιάδες επώνυμους και ανώνυμους που έδωσαν τη ζωή τους για να νικήσει η ζωή! Είμαστε εδώ γιατί το άστρο του ΔΣΕ φωτίζει τον δρόμο, δείχνει το πραγματικό ξέφωτο για τους λαούς. Είμαστε εδώ γιατί το ΚΚΕ έχει ρίζες με τον λαό, έχει ιστορία βαμμένη με το αίμα των εκτελεσμένων συντρόφων μας στην Καισαριανή, στο Γεντί Κουλέ. Πιάνουμε το κόκκινο νήμα των συντρόφων μας που πολέμησαν με το όπλο στο χέρι εδώ στην Πελοπόννησο, στο Γράμμο, στο Βίτσι και σ’ όλη την Ελλάδα μέσα από τις γραμμές του ΔΣΕ. Δεν σας ξεχνάμε, συνεχίζουμε όρθιοι στον δρόμο που χαράχτηκε με το αίμα και τον αγώνα σας. Δόξα και τιμή στον ΔΣΕ! Δόξα και τιμή στους μαχητές του ΔΣΕ Πελοποννήσου! Δόξα και τιμή στο ηρωικό ΚΚΕ!».
- Ανταπόκριση της ΤΟ Μετάλλου και Ενέργειας – Νερού της ΚΟ Αττικής του ΚΚΕ
