Με ενδιαφέρον παρακολούθησε το κοινό την παρουσίαση του βιβλίου «Ο Πολιτικός Επίτροπος στο Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας (ΔΣΕ)» της Φιλιώς Τόλια, που παρουσίασε η «Σύγχρονη Εποχή» στο πλαίσιο του 45ου Φεστιβάλ Βιβλίου Θεσσαλονίκης που ολοκληρώθηκε την Κυριακή.
Στη βιβλιοπαρουσίαση μίλησαν η Φιλιώ Τόλια, διδάκτωρ Ιστορίας και συγγραφέας του βιβλίου και η Σταυρούλα Τσιολάκη, διδάκτωρ του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ και επικεφαλής του Τμήματος Ιστορίας της ΚΟ Κεντρικής Μακεδονίας του ΚΚΕ.
Η Φ. Τόλια, ξεκίνησε την ομιλία της λέγοντας ότι το ΚΚΕ, ιδρύοντας τον ΔΣΕ, έσωσε την τιμή του λαού και έγραψε την πιο λαμπρή σελίδα στην ιστορία της ταξικής πάλης στην χώρα μας, «καθώς ο ΔΣΕ εξέφραζε τα συμφέροντα της συντριπτικής πλειονότητας του πληθυσμού ενάντια στα συμφέροντα των ντόπιων και ξένων εκμεταλλευτών και καταπιεστών. Εξέφραζε τα συμφέροντα της εργατικής τάξης και της βασικής συμμαχικής της δύναμης, της εξαθλιωμένης αγροτιάς και των φτωχών αυτοαπασχολούμενων στρωμάτων των πόλεων.
Σε μια περίοδο που ο ιμπεριαλισμός είχε ξεκινήσει τον “ψυχρό πόλεμο” ο ΔΣΕ απέπνευσε μόνο δίκαιο και ακατάβλητη ηθική, όπως και κάθε σύγχρονος ταξικός αγώνας, ανεξάρτητα της μορφής πάλης, είτε φέρνει νίκες είτε ήττες».
Σημείωσε ότι σήμερα οι πλευρές της δράσης και της προσφοράς του ΔΣΕ είναι απολύτως επίκαιρες. Γιατί «η μελέτη της ιστορίας του ΔΣΕ δεν είναι μόνο μια τυπική ιστορική μεταφορά του παρελθόντος στο σήμερα, άλλωστε η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Αλλά μας προσφέρει γνώση και διδάγματα για να οπλιστούμε από την Ιστορία ερχόμενοι σε σύγκρουση με τα ιδεολογήματα του καπιταλιστικού κράτους και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τους νέους ιμπεριαλιστικούς πολέμους, να αποκτήσουμε τις ικανότητες να εντάσσουμε και να υποτάσσουμε την καθημερινή μας πάλη στην πάλη για το σοσιαλισμό».
Παρουσιάζοντας το βιβλίο, ανέφερε ότι η τεκμηρίωση της μελέτης στηρίχθηκε κυρίως σε αρχειακά υλικά. Την κύρια πηγή αποτέλεσαν τα αρχεία του ΚΚΕ και του αστικού ελληνικού κράτους. Αναφέρθηκε αναλυτικά στη δομή του βιβλίου, στα κεφάλαια που αυτό περιλαμβάνει και επικεντρώθηκε, μέσα και από την παράθεση συγκεκριμένων μαρτυριών που υπάρχουν στο βιβλίο, στην δράση του ΔΣΕ στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης.
Το βιβλίο αποτελείται από δύο μέρη (Τόμος Α και Τόμος Β). Το πρώτο μέρος είναι σε έντυπη μορφή το δεύτερο σε μορφή QR. Το πρώτο μέρος περιλαμβάνει 12 κεφάλαια και ακολουθεί χρονολογική σειρά. Το δεύτερο μέρος (QR) περιλαμβάνει καταλόγους και συμπεράσματα που προέκυψαν μέσα από τη συγκέντρωση και την αξιολόγηση πλήθους στοιχείων που υπήρχαν είτε στις πρωτογενείς είτε στις δευτερογενείς πηγές. Στους κατάλογους υπάρχει λεπτομερής καταγραφή των αξιωματικών Πολιτικών Επιτρόπων του ΔΣΕ και χρόνος θανάτου των 620 ΠΕ, αλλά και η πορεία έως τη λήξη του εμφυλίου για τους υπόλοιπους. Επίσης παρατίθενται 51 μαρτυρίες από συνεντεύξεις.
Αναφερόμενη στους πρωταγωνιστές της μελέτης, η συγγραφέας εξήγησε τι ήταν ο πολιτικός στρατιωτικός καθοδηγητής, πώς και γιατί προέκυψε, γιατί εφαρμόστηκε ο θεσμός και τι προσέφερε στα δύο απελευθερωτικά επαναστατικά στρατεύματα της χώρας, τον ΕΛΑΣ και τον ΔΣΕ, με χιλιάδες μαχητές και αξιωματικούς.
Σημείωσε ότι οι Πολιτικοί Επίτροποι αποτελούσαν το ενεργό ηγετικό τμήμα του ΔΣΕ. Ότι «ο Πολιτικός Επίτροπος λόγω της έκτασης, πολυμορφίας των νευραλγικών καθηκόντων του, την εμβέλεια της επιρροής του, αλλά κυρίως λόγω του προσωπικού παραδείγματος, αυτοθυσίας, φορτίζεται με τις αξίες και τα θετικά στοιχεία των μαχητών, έγινε εκείνο το πρόσωπο που συμβολίζει τον ταξικό αγώνα του ΔΣΕ».
Ανέφερε επίσης ότι μπορεί τελικά οι ομάδες Πολιτικών Επιτρόπων Πόλεων – Υπαίθρου να μην απέδωσαν τους αναμενόμενους για τον ΔΣΕ καρπούς, ιδιαίτερα στον τομέα της στρατολόγησης νέων μαχητών, παρά ταύτα συνέτειναν στην αναπτέρωση του ηθικού των κατοίκων που τάσσονταν στο πλευρό του ΔΣΕ. Επιπλέον συνέβαλαν στο μικροπόλεμο και ιδιαίτερα με καθημερινές παραπλανητικές αψιμαχίες στα μετόπισθεν προξένησαν στα κυβερνητικά στρατεύματα σημαντικές φθορές, αναγκάζοντάς τα να απασχολούν για αυτές υπολογίσιμες δυνάμεις τους.
Στην παρουσίαση έκανε εκτενή αναφορά στη δράση των ομάδων ΠΕ Θεσσαλονίκης.
Η Σταυρούλα Τσιολάκη, αναφέρθηκε στην πλούσια εκδοτική δραστηριότητα της Σύγχρονης Εποχής για τον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας, σημειώνοντας ότι αποτελεί μια από τις πιο πλούσιες, συστηματικές και θεμελιώδεις ενότητες της ιστορικής της παραγωγής, της περιόδου 1946-1949.
Όπως είπε «έχουν εκδοθεί βιβλία, μαρτυρίες, απομνημονεύματα αγωνιστών, αναμνήσεις, ντοκουμέντα, ιστορικές έρευνες, που αξιοποιούν αρχειακό υλικό, επίσημα έγγραφα, φωτογραφίες».
Αυτή η εκδοτική δραστηριότητα συνδέεται με την μελετητική προσπάθεια του ΚΚΕ, η οποία αξιοποιεί κάθε διαθέσιμη μελέτη που μπορεί να συμβάλλει στην ιστορική έρευνα.
Και το βιβλίο της Φ. Τόλια, «Ο Πολιτικός Επίτροπος στον ΔΣΕ», είναι μία σημαντική προσθήκη στην βιβλιογραφική παραγωγή. Μια μελέτη που διερευνά τον αποφασιστικό ρόλο και την συμβολή του θεσμού του Πολιτικού Επιτρόπου στη λειτουργία του ΔΣΕ, από την ιδεολογική – πολιτική θωράκιση, έως την εμψύχωση των μαχητών και μαχητριών του.
Σημείωσε ότι «η μελέτη της Ιστορίας δεν είναι ζήτημα εξειδικευμένου γενικού ή ειδικού ιστορικού ενδιαφέροντος. Αφορά κάθε εργαζόμενο, ιδιαίτερα τους νέους και τις νέες που αποτελούν τα μεγαλύτερα θύματα της ταξικής εκμετάλλευσης και καταπίεσης».