Με έντονο ενδιαφέρον πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη η παρουσίαση του βιβλίου της Φιλιώς Τόλια «Ο Πολιτικός Επίτροπος στο Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας» από την ΤΟ Μετάλλου της ΚΟ Αττικής του ΚΚΕ, στο βιβλιοπωλείο της «Σύγχρονης Εποχής στην Αθήνα.
Την παρουσίαση έκανε ο Αντώνης Μοχιανάκης, μέλος της ΕΠ της ΚΟΑ.
Kατά την παρουσίαση τονίστηκαν τα βασικά στρατηγικά συμπεράσματα που συλλογικά έχει βγάλει το Κόμμα από τη μελέτη της ιστορίας του ΔΣΕ, του ΚΚΕ και του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος. Έγινε αναλυτική αναφορά στο θεσμό του Πολιτικού Επιτρόπου, ο οποίος φωτίζεται στην έκδοση από το πλούσιο αρχειακό υλικό που περιλαμβάνει.
Οπως ανέφερε ο Αντ. Μοχιανάκης: «Η συζήτηση για το τι ήταν ο πολιτικός στρατιωτικός καθοδηγητής, πως και γιατί προέκυψε είναι δεμένη με τη συζήτηση για τον ίδιο τον χαρακτήρα του ΔΣΕ και του αγώνα που έδινε. Ο ΔΣΕ ήταν λαϊκός στρατός. Εξέφραζε τα συμφέροντα της συντριπτικής πλειονότητας του πληθυσμού ενάντια στα συμφέροντα των εκμεταλλευτών και καταπιεστών της. Εξέφραζε τα συμφέροντα της εργατικής τάξης και της βασικής συμμαχικής της δύναμης, της εξαθλιωμένης αγροτιάς και των φτωχών αυτοαπασχολούμενων στρωμάτων των πόλεων. Η αστική κρατική εξουσία γνώρισε τότε τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την ίδια την ύπαρξή της.
Ο αγώνας του ΔΣΕ αποτελεί την κορυφαία εκδήλωση της ταξικής πάλης στην Ελλάδα κατά τον εικοστό αιώνα. Μέσω των Πολιτικών Επιτρόπων (ΠΕ), στη θέση των οποίων το ΚΚΕ τοποθετούσε τα καλύτερα στελέχη του, η επιδίωξη ήταν η καλλιέργεια και διαμόρφωση συνειδητού ταξικού πολεμιστή ώστε να ξέρει γιατί πολεμά και τι πρέπει να κάνει. Ένας επαναστατικός στρατός χρειάζεται να εξηγεί το “γιατί πολεμάμε”, το “ποιες κοινωνικές δυνάμεις συγκρούονται”, το “ποιος είναι ο στόχος”, χρειάζεται τη συνειδητή στράτευση των μαχητών και μαχητριών του.
Ο Πολιτικός Επίτροπος θα αναλύει στους μαχητές και τις μαχήτριες τις επεξεργασίες του ΚΚΕ, τις πολιτικές αποφάσεις των μαζικών οργανώσεων και τα διατάγματα της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης. Θα επεξεργάζεται την ενίσχυση του ηθικού, με την άμιλλα, τα συνθήματα και τις αμοιβές. Θα επωμιστεί με μια σειρά καθημερινά θέματα, όπως της σίτισης, της υπόδησης, της ένδυσης και της υγείας.
Ένα από τα πιο ουσιαστικά στοιχεία της δουλειάς των ΠΕ υπήρξε η οργάνωση της δημοκρατικής συνέλευσης της διμοιρίας, φροντίζοντας να συνέρχεται τακτικά, να γίνεται συζήτηση πάνω σε όλα τα ζητήματα που απασχολούσαν τους μαχητές. Οι Δημοκρατικές Συνελεύσεις ως η βασική οργάνωση στον ΔΣΕ χαρακτήριζαν την διαφορετική τακτική που ακολουθεί ένα λαϊκό επαναστατικό στράτευμα. Οι συνελεύσεις κατήργησαν τους παθητικούς μαχητές και εκτελεστές των διαταγών των ανωτέρων.
Η συμμετοχή των στρατιωτικών και διοικητικών στελεχών με τους απλούς μαχητές στο ίδιο όργανο παρείχε το δικαίωμα στους μαχητές να κρίνονται και να κρίνουν, εδραίωνε την εμπιστοσύνη και αλληλοεπίδραση μεταξύ των απλών μαχητών και αξιωματικών του στρατεύματος.
Είναι χαρακτηριστικά τα λόγια του υπολοχαγού ΠΕ Ν. Κυτόπουλου στο χρονικό του “Η μάχη της Νάουσας”, όπως παρατίθονται στην έκδοση. Μετά τις μάχες της Έδεσσας και της Αρδέας οι μαχητές είχαν μαζευτεί στο Καϊμακτσαλάν για τη συνέλευση σχετικά με τις αποτυχίες στις δύο αυτές μάχες: “Σ’ ένα τάγμα της 14ης Ταξιαρχίας έκατσαν οι μαχητές και οι μαχήτριες μαζί με τους διμοιρίτες και τους λοχαγούς γύρω σε μια μεγάλη φωτιά. Μαζί τους έκατσαν κι ο ταγματάρχης κι ο επίτροπος κι ο ταξίαρχος. Εδώ τώρα όλοι ήταν ίσιοι. Θα λέγαν τη γνώμη τους λεύτερα. Θα βρίσκαν τα λάθη, τις αδυναμίες. Θα κρίναν τα καλά και τα σφάλματα που είδαν”».
Η ομιλία ολοκληρώθηκε συζητώντας για τη συμβολή της κριτικής μελέτης της ιστορίας του ΚΚΕ από το ίδιο το Κόμμα στην εξαγωγή συμπερασμάτων που ισχυροποιούν την ταξική πάλη σήμερα, τον αγώνα για το σοσιαλισμό – κομμουνισμό.
Αναδείχθηκε ότι ιδιαίτερα στις σημερινές συνθήκες πολεμικής εμπλοκής και όξυνσης της πολεμικής αντιπαράθεσης σε όλο τον πλανήτη, δυναμώνουν τα ερωτήματα για το «Τι μπορούν να κάνουν σήμερα οι λαοί;», αν «μπορούμε να νικήσουμε;». Σε αυτά τα ερωτήματα η πείρα από τον ΔΣΕ και γενικότερα από την ταξική πάλη όλη τη δεκαετία του 1940, μας δείχνει ότι ο συσχετισμός δύναμης μεταξύ των δύο κόσμων, αυτόν της εργατικής και αυτόν της αστικής τάξης, δε μένει στάσιμος.
Σήμερα, όλες οι σύγχρονες εξελίξεις φωτίζουν ότι αυτό το σύστημα πνίγεται από τις αντιθέσεις του. Οι αντιφάσεις αυτές αποδεικνύουν και τις αδυναμίες του ίδιου του συστήματος. Τα τρωτά του σημεία δείχνουν ότι όχι μόνο καμία ιμπεριαλιστική συμμαχία δεν είναι παντοδύναμη και ακλόνητη, αλλά αντίθετα ότι το σημερινό σύστημα είναι ξεπερασμένο και μπορεί να ανατραπεί με την αποφασιστική επαναστατική δράση των λαών για την κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο και την οικοδόμηση της νέας κοινωνίας, του σοσιαλισμού – κομμουνισμού.
Στο κλείσιμο της εκδήλωσης ο Γιάννης Κονδύλης, μέλος του ΤΓ της ΤΕ Μετάλλου της ΚΟ Αττικής του ΚΚΕ, σημείωσε ότι το επόμενο διάστημα θα παρθούν και άλλες πρωτοβουλίες στο πλαίσιο των 80 χρονών από την ίδρυση του ΔΣΕ, ανάμεσα στους και η επίσκεψη που οργανώνει η ΤΟ Μετάλλου της ΚΟ Αττικής του ΚΚΕ στις 19-21 Ιουνίου στην Πελοπόννησο.